Nicole Huijs-Karrèr - Beeldend Kunstenaar

September 2011 (1957)

Nicole Huijs-KarrerHet is ongekend voor mij om ‘s morgens wakker te worden met een droom of een idee en dat ‘s avonds nóg te hebben. Dat ik die droom de hele dag vast kan houden.
Dat levert zo’n concentratie op, zeker op mijn werk. Dat is ontstaan na dertig jaar moederschap toen ik mijn vier kinderen los moest laten, wat op zich bepaald niet gemakkelijk was.

Verschillende klussen tegelijk

De ideeën zijn vaak heel praktisch. Ik ben regelmatig met verschillende klussen tegelijkertijd bezig. Nu bijvoorbeeld met een familiewapen op perkament. Dan loop ik onder de oppervlakte voortdurend te mijmeren: hoe breng ik dat ontwerp over op dat perkament? Perkament is kwetsbaar, je kunt niet zomaar gummen. En dan word ik ’s morgens wakker en dan weet ik hoe het moet. En vroeger zou ik dat een uur later kwijt zijn. Die concentratie vind ik rijkdom.

Nooit gedacht dat ik nog zou leven

Maar ook als ik ‘s avonds een boek lees en dan ‘s morgen wakker word en daar nog steeds over na kan sudderen.
Dat had ik nooit gedacht. Ik had sowieso niet gedacht dat ik nog zou leven na het overlijden van mijn man Harrie vier jaar geleden. Ik had het beeld van mezelf dat ik zo afhankelijk was van die man. Die heeft mij zo gedragen al die jaren. We waren al heel jong bij elkaar, 16 en 18. Dat is op zich al een waanzinnig verhaal, als dat goed gaat. Natuurlijk ook met crisissen er tussendoor, net als bij iedereen die zo jong trouwt.

Grote verandering doorgemaakt

Ik heb na de dood van Harrie een moeilijke kennismaking met mezelf gehad en tegen de tijd dat je daaraan gewend bent sta je voor de spiegel en denk je: dit ben ik dus. En nu ben ik zover dat ik denk: als Harrie thuis zou komen, was het anders. Soms hoor ik een Mercedes in de straat, een busje en dan hoor ik de schuifdeuren opengaan en mijn systeem maakt dan af dat hij de trap opkomt en ik hoor hem: HALLOOO! roepen.
En ik weet dat ik niet eens zou schrikken als hij het was die binnen kwam, maar hij kreeg andere Nicole te zien. Mijn kinderen hebben die verandering ook gezien.

Reguliersdwarsstraat

Nicole Huijs-KarrerHoe ik me nu voel heeft alles te maken met een jeugdervaring. Als klein kind woonde ik in een klein, donker, Amsterdams huis in de Reguliers dwarsstraat. Dat huis had een hele lange smalle trap omhoog. Die trappen waren niet verlicht. Boven ons woonde de familie Steenbakker. Die hadden een hond, Vara en een dochter. Er was daar veel ruzie.

Mijn vader had op zolder een atelier. Zo noemden wij dat. Maar het was eigenlijk gewoon een klein zoldertje. Mijn vader werkte in die tijd als monumentaal beeldhouwer, vooral met mozaïeken en ‘glas in betonramen’ voor kerken. Hij maakte daar zijn ontwerpen.
Ik ben nog klein, vier of vijf jaar, en ik moet mijn vader roepen voor het eten. Ik klim die trap op en hoor op de verdieping van de familie Steenbakker dat gekrakeel.
 Er hing alleen een heel klein peertje. Ik moest een laddertje op naar de zolder. Er was een hekje om dat trapgat heen en daar lag een groot brok rood glas. Maar uit een zolderraampje, zo’n kleintje uit de jaren vijftig, viel net een straal zonlicht op dat glas. Ik was een paar seconden daarvoor, op de donkere gang nog heel bang. Dat was ik altijd. En toen zag ik dat licht, ik zag het raampje niet, maar alleen maar dat brok glas, waar dat licht in viel en hoe dat rode licht gloeide in de duisternis.

Dat is een verpletterende ervaring geweest. Ik kan het gevoel niet beschrijven wat ik daarbij had. Ik heb op de academie een schilderij gemaakt, waarop ik heb geprobeerd dat te schilderen. Dat lukte niet. Het werd een soort verhaaltje wat ik op dat doek vertelde. Ik kon de essentie van die ervaring niet 'pakken'. Nu zou ik dat ook niet meer willen. Ik begrijp nu dat zo’n ervaring geen verhaal kan zijn. Het moment willen vormgeven doet het mysterie van de ervaring stolen.

Frankenstein

De familie Steenbakker had een televisie. En op een avond, ik weet nog steeds niet hoe dat heeft kunnen gebeuren waren we in het huis van de familie Steenbakker. Zij waren weg, onze ouders ware nook niet thuis. En wij mochten televisie kijken. En wij kwamen terecht bij (dat kun je dan als je ouder bent reconstrueren) een documentaire over griezelfilms. Wij hebben het beeld daar gezien van het monster van Frankenstein. Een oude zwart-wit film. En we zagen beelden van de eerste Dracula film. We waren geparalyseerd. Mijn zusje was drie en ik vier. We durfden niet voor het beeld weg, durfden de televisie niet uit te zetten. Dat is mij bijgebleven, ook als volwassene. Gek genoeg is dat na de dood van Harrie verdwenen. Ik ben nooit meer ergens bang voor geweest na zijn dood.

Kijk op de kunstwereld

Mijn ouders waren de wijzen uit het oosten, die wisten wat echt was. Onbedoeld heeft mijn bewondering voor hen mij als creatief mens negatief beinvloed. Ik kon daar niet aan tippen, wist ook niet goed wat ik eigenlijk wilde met mijn creatieve talent. De kunstenaars wereld heb ik als kind ook als een nare wereld ervaren. Er was jaloezie, wie veel verkocht was verdacht, was geen kunstenaar. Want dan was je populistisch.
Ik heb daar nog steeds wel last van. Ik wil toch echt geld verdienen met mijn werk, dan kun je niet wachten op inspiratie, dan moet je gewoon dingen maken. Ik beschouw mezelf niet echt als kunstenaar, ben meer een ambachtsvrouw, dat geeft mij de vrijheid te doen wat ik wil en kan. Op mijn visitekaartje staat het wel hoor 'beeldend kunstenaar' maar er zou misschien beter 'maker' kunnen staan. Maar ja, dat roept geen associaties op.

Ambachtsman

Nicole Huijs-KarrerMijn vader is overigens ook echt een ambachtsman. Die heeft ons altijd onderhouden van zijn werk. Maar hij werkte met monumentale projecten. Je had die één procentregeling. Er wordt ergens iets groots gebouwd en één procent wordt besteed aan een kunstwerk. In dat segment opereerde mijn vader. Hij had de kunstacademie gedaan, mijn moeder niet. Maar ze heeft altijd geschilderd, was echt een goede schilder. Heeft veel verkocht, ook aan instellingen in Amsterdam.
Mijn vader werd uiteindelijk leraar aan de Rijksacademie in Amsterdam. Gaf les in de technische kant van de kunsten.

Inspirerende onafhankelijkheid

Harrie kon in de ogen van mijn ouders volstrekt niet tekenen en schilderen. Maar die visie was voor Harrie totaal oninteressant. Hij had toelatingsexamen gedaan op de kunstacademie en was daar weggehoond. Dat deed hem helemaal niks en dat was voor mij zó fascinerend. Iemand die niet bang was, niet onzeker, ook niet arrogant. Gewoon een hele rustige man die precies wist wat-ie wou.

Die onafhankelijkheid was voor mij heel inspirerend. Dat gaf mij het gevoel dat ik het zelf ook zou kunnen. 
Hij was heel erg dol op mij. Hij heeft veel verdragen en gedragen. Zonder dat hij me ooit het gevoel gaf dat ik een patiënt was.
Ik ben heel erg ziek geweest. Heel depressief. Dat heeft zich geopenbaard in de tijd toen dat kindje in Engeland, Jamie, door twee kinderen is meegenomen en vermoord. Dat bericht heeft iets in mijn getriggerd.

Donkere tijd

Onze jongste dochter was net geboren. Ik heb toen drie maanden niet geslapen. Ik lag boven in een kamertje op de grond en had haar in mijn armen. Het enige waar ik over na kon denken was, hoe ik eruit kon stappen zonder dat de anderen daar te veel last van hadden. Toen heeft Harrie op een gegeven moment gezegd, nu ga je naar een dokter, want dit hou ik niet meer vol. Ik dacht, waar heb je het over, ik had totaal niet in de gaten hoe extreem de situatie was. Want het was langzaam gegroeid en gegroeid en gegroeid. En ik weet nog steeds niet wat dat met dat jongetje te maken had.

Het heeft heel lang geduurd. Maar toch word je dan op een ochtend wakker word en denkt: Hé, er gaat weer een klein lampje aan. Tegelijk dacht ik, oh nee, ik ga niet weer opnieuw beginnen.

Medaille van de kerk

Ik had een goeie psychiater. Het belangrijkste wat hij voor mij gedaan heeft is dat hij mij ontzettend aan het lachen maakte. Ik kreeg mijn godsvertrouwen terug. Terwijl hij zelf helemaal niets van spiritualiteit moest hebben. Mijn ouders schijnbaar ook niet. Er werd alleen maar gevloekt bij ons thuis.

Later heb ik het wonderlijke verhaal van mijn vader gehoord, die uit de Elzas komt. Zo katholiek als maar zijn kan. Waar zijn zusters bij het zesde kind nog een medaille van de kerk kregen. Nu weet ik inmiddels dat mijn vader op een gegeven moment een enorme afkeer kreeg van die cultuur, vooral ook hoe daar met dieren werd omgegaan. Er woonden daar boeren en jagers in de bergen. Hij is boeddhist geworden. En hij voorzag zijn eerste jaren op de rijksacademie in Amsterdam in zijn onderhoud als magnetiseur. Dat hebben wij allemaal nooit geweten.

Dat kreeg ik terug bij die psychiater, het was helemaal weggestopt. Het was alsof het lente werd toen mijn godsvertrouwen (ik heb er geen andere naam voor) terugkwam. Heel langzaam, sprietje voor sprietje. De depressie week en ik kon weer werken. Het was bijna een recept uit een boekje hoe religie, kunst en depressie bij elkaar kwamen.

Mysteries moeten mysteries blijven

Nicole Huijs-KarrerNa de dood van Harrie ben ik net als ieder ander die zoiets overkomt, de put ingegaan. En op de bodem van de put vond ik Harrie terug. Dat is heel raar als iemand dood is. Dat je op een gegeven moment merkt, zijn lichaam is dan wel weg, maar dat is dan ook alles. Ik kan soms echt wel heel boos zijn dat dat weg is en dan wil ik hand in hand over straat lopen. Maar die verbondenheid kwam totaal terug.

Het zijn mysteries die maar gewoon mysteries moeten blijven, Dus dat hele grote verlies van Harrie is meteen de meest mystieke ervaring geweest in mijn bestaan. Ik viel niet meer samen met de angst. Ik kan nog wel eens een paniekaanval hebben, maar het gaat niet meer met me op de loop en eigenlijk vind ik het niet meer zo belangrijk.

Zen momenten

Ik voel me vrij als ik me goed kan concentreren. Als ik totaal met iets samenval, alsof je in je dagelijks leven een soort van zen moment hebt. Je overstijgt iets in je gedachten, in je werk of in je stemming. Iets in jezelf en in je gevoel heeft eeuwigheidswaarde. En op dat niveau ben je ook met alle andere wezens of systemen verbonden.

Het is: ik zet hier een vaas bloemen neer en dat is de meeste wezenlijke daad die ik op dit moment kan doen. Zoals je tijdens het schilderen het gevoel hebt ´ik ben niet meer aan het schilderen. Het schildert zichzelf.´ Dat vind ik vrijheid. Dat is geluk.
Dat komt heel dicht bij de ervaring die ik als kind bij dat stukje glas had. Als kind ontroerde me dat zo sterk, dat ik bijna geen plaats had voor dat gevoel. Eigenlijk past dat overal. Er zijn geen hoeken of gaten meer waar het donker zich in verschuilt.

Eigen bedrijf

De aanleiding tot mijn eigen bedrijf was de depressie van mijn jongste dochter. Ik was zo ongerust. Ze was van de wereld, angsttoestanden. Gillen. Het verschil tussen haar en mij was dat het bij mij naar binnen was geslagen. Mijn ouders wisten daar niets van.
God zij dank kon het er bij mijn dochter uitkomen. Maar ik was totaal machteloos. Alle leraren en vrienden die ze had zeiden: ´Als er iemand harmonieus in het leven staat, is zij het.´ Daar was niets van over. 
Ik zag ook hoe het kan gebeuren dat je klem komt te zitten in die fase. Iedereen steekt zijn handen naar je uit maar je pakt ze niet.

Toen werd ik op een ochtend wakker en dacht letterlijk: ik moet een bedrijf beginnen. Ik moet mijn uitkering in de waagschaal stellen. Als ik mijn dochter wil helpen, dan moet ik nú in beweging komen. 
Ik moet mijn talent te gelde maken, mijn nek uitsteken.
Ik wilde meteen de volgende dag mijn bedrijf oprichten, heb wel alles eerst uitgezocht. Heb hulp gehad van Johan Luyendijk van de ondernemersbus. Hij helpt je uitstekend en is er altijd voor je.

Atelier Nicole Karrèr

Op 21 maart ben ik mijn eigen bedrijf gestart. Atelier Nicole Karrèr. Op mijn website staat een blog. Een blog werkt alleen maar als je hem bijhoudt. Bij een eigen bedrijf; elke week iets op je blog!! Er was een moment dat ik niet wist wat ik erop moest zetten. Ik had nog een foto van het chocoladefestival (in Zutphen) van 2009. Op die foto was ik aan het schilderen bij Eijerkamp. Een chocoladeschilderij. Het was inmiddels april 2011. Gedateerd dus die foto.

Verrassing uit België

Nicole Huijs-KarrerTwee weken later kreeg ik een mailtje van een bedrijf uit België. ´Mevrouw, wij zijn een chocoladefabrikant en wij zoeken iemand die een schilderij in chocola kan maken.´ Ik dacht: ik word belazerd. Maar toch de volgende dag dat telefoonnummer gebeld. En inderdaad, die mensen waren echt op zoek vanwege een relatiegeschenk. Voor de directie die zetelt in Sevilla in Spanje.

De directeur ging trouwen en het filiaal in Oostende wilde een kunstwerk in chocola geven. Ik ben naar mijn buurvrouw, de kunstschilder Dorine de Soet gegaan en heb met haar overlegd wat voor prijs ik kon vragen. Zij en haar man Meindert helpen mij een beetje met de proffesionele kanten van het zelfstandig kunstenaarschap. Zo kwam ik uit op een prijs van 2500 euro inclusief Btw. Voor een schilderij van 120x120 cm. Ik was dood zenuwachtig, zoveel geld vragen, dat doen ze nooit! Ze zouden erover vergaderen. Ze waren ook nog in gesprek met een beeldhouwer.

De volgende dag belde de man: We doen het allebei. Dus ik kreeg een foto via de mail van de opa van die Spaanse directeur. Een jeugdfoto op een paard, want hij was in zijn tijd een beroemde matador. Ik heb het schilderij in drie dagen tijd gemaakt. Op vrijdag kreeg ik vijftien kilo chocola uit België met een speciaal transport. Puur, melk en wit. En dinsdag kwam een koelwagen uit België voorrijden en werd het schilderij ingeladen. ´t was warm en ik had alles openstaan. Iedereen rook de chocolade en de hele buurt liep uit om het schilderij te bekijken.

Dat was het begin van mijn bedrijf. 
Geweldig toch?

Lees het Blog van Nicole