April 2010. Over idealen, kinderen, opgroeien, De Kleine Koning in Vierakker, leraren voor het leven, een heerlijke leeftijd en de kreet 'Mam, waar begin je aan'.
In gesprek met: Regula Signer
Ik ben geboren op een stille zaterdag in Zwitserland, met mijn voeten naar voren. Ik denk dat daar mijn liefde voor het leven, de lente, wandelen en elke nieuwe dag vandaan komt. Ik ben altijd weer benieuwd naar wat de dag zal brengen; wat anders is dan ik verwacht.Ik zou twee extreme verhalen over mijn jeugd kunnen vertellen. Een triest verhaal met een flinke portie trauma, maar voor hetzelfde geld een romantisch verhaal over een Zwitsers meisje, dat veel heeft gezien en meegemaakt en diep verbonden is met de natuur, de mensen en de geschiedenis van haar land.
Met mijn idealen de wereld in
Op mijn zestiende vertrok ik uit Zwitserland, wilde totaal breken met de gevestigde orde. Deed geen concessies, had veel idealen, zocht naar het ware. Ik wou alleen leven van de aarde en van wat een ander mij gaf. Liet een afscheidsbrief achter voor mijn ouders en de wereld, na een verblijf van enkele weken in Israël, vloog ik naar Athene en daarna nog 55 uur in de trein naar Istanbul. Met niets anders dan mijn kleren en mijn idealen. Ik heb het overleefd, mijn ouders ook trouwens.Ik heb veel gereisd en rondgetrokken. In de heuvels boven Lodeve heb ik een jaar tuinbouw gedaan, in een klein dorpje met 17 inwoners, samen met mijn toekomstige man. Hier verwachtte ik ook ons eerste kind, Amanda, die het jaar daarop in Zwitserland werd geboren. In deze streek waar we in Frankrijk woonden, bloeiden in maart de amandelbomen en geurde het naar tijm en rozemarijn.
Vervolgens heb ik twee jaar in Vorden gewoond waar wij op de Vijfsprong de pioniersjaren meemaakten. Tot slot belandde ik in Yverdon les Bains (Frans Zwitserland) in een woon- werkgemeenschap, waar we een eenvoudig leven leidden in een oud stenen huis. In onze gemeenschap in Zuidwest Frankrijk hebben wij ook een school opgericht, École Chant'Arize, die overigens nog steeds bestaat.
Samen met mijn eerste vriend heb ik nog de literatuur vanaf de middeleeuwen tot aan nu bestudeerd. Dagenlang lazen wij toneelstukken, met als hoogtepunt Faust 1. en 2.
Pyreneeën
Maar mijn grootste experiment was om met mijn man en onze oudste kinderen te emigreren naar de voet van de Pyreneeën naar een oude boerderij (we waren met 8 volwassenen en 7 kinderen) en alles van de grond af op te bouwen: ons leven, hoe we woonden, de biologisch dynamische landbouw. We gingen naar de streekmarkten met onze producten en knapten huizen op als vrijetijdsbesteding. Mijn derde en vierde kind werden geboren zonder dat er een vroedvrouw aanwezig was. Je stapt met kinderen in de oerstroom. Die van vaders, moeders en grootouders.'De kleine koning'
Ik ben nu eenenvijftig; mijn eigen zes kinderen zijn groot aan het worden. Ik werk en woon nu met de jongste twee in een gezinsvervangend tehuis, gebaseerd op de ideeën van Rudolf Steiner. Het huis heet: ’De kleine koning’. Is gevestigd in de voormalige pastorie van Wichmond en bestaat twee jaar. De katholieke kerk ernaast doet nog dienst. Je hoort de klok elk uur slaan en er komen nog veel mensen, zoals vorige week: de stille week voor Pasen.
Mam, waar begin je aan
Met een aantal collega’s zorg ik voor acht kinderen. Voor hun lichaam en hun ziel. Ik was een van de initiatiefnemers. Mijn eigen kinderen zeiden: 'Mam, nog meer kinderen? Waar begin je aan.' Morgen bijvoorbeeld ziet mijn dag er zo uit: de kinderen komen uit school en eigenlijk doen we wat je in een gezin ook doet. Je verzorgt de kinderen, je begeleidt ze, ze moeten naar paardrijden. We hebben te maken met erg beschadigde kinderen. Twee gehandicapte kinderen, waarvan een autistisch, en zes kinderen uit de Jeugdzorg. Eigenlijk zijn het gewoon kinderen met een ontwikkelingsvraag.Zij hebben vaak een ingewikkelde familie, zijn verwaarloosd. Nu ze acht, negen jaar zijn, moeten ze nog van alles leren. Hoe je met elkaar omgaat, hoe je jezelf verzorgt. Dat maakt het werk vaak zwaar, je bent een soort vervangende ouder, maar er is veel meer dan dat. Ze zijn nu twee jaar hier. Je merkt nu pas dat ze een beetje ‘landen’ dat er wat structuur is, dat er wat gewoontes ontstaan.
Grootmoeder
Tja, wat te zeggen van deze overstap nadat ik zelf zes kinderen heb grootgebracht? Ik ben iets nieuws begonnen op een gebied waar ik al ervaring in had.Ik heb hiervoor met volwassenen gewerkt op de Vijfsprong in Vorden, mensen vanuit de psychiatrie en dan hoor je vaak wat die hebben meegemaakt als kind. Dat heeft me altijd diep geraakt. Dus ik dacht: 'Goh, als ik zo aan mijn vijftiger jaren denk, dan zou ik dit wel willen doen.'
Ik heb me in mijn SPH-opleiding gespecialiseerd in kinderen met een psychisch handicap. Daarnaast heb ik ook een lerarenbevoegdheid.
Ik ben zelf bij mijn moeder en grootmoeder opgegroeid (mijn moeder werkte in de tijd). Mijn grootmoeder was mijn eerste hechtingspersoon, had zelf vijf kinderen gehad en veel pleegkinderen en oppaskinderen. En ze kreeg mij en mijn broer. Zij was absoluut een voorbeeld voor mij. Toen zij overleden was, heb ik vaak in moeilijke situaties aan haar gevraagd wat ik moest doen.
Leraren voor het leven
Ik vond het heerlijk om bij iemand op te groeien die al wat ouder was. Ze had al zo veel levenservaring. Vierenvijftig was ze.
Ik denk ook met heel veel liefde en respect aan mijn eigen leraren terug. Mijn kleuterleidster zie ik nog steeds helder voor me. Ze had zoveel liefde voor het kind en voor wat het nodig heeft.
Mijn lerares Frans naderhand heeft, behalve dat ze die taal heel goed beheerste, zoveel meegegeven over het leven.
Mijn broer David, die vijf jaar jonger is, is op een andere manier heel belangrijk geweest. Zo’n beetje de rode draad in mijn leven. We zijn hele verschillende wegen gegaan, maar toch. Geleidelijk aan word je alle twee volwassen. Er is heel veel wat ons allebei boeit. David is heel vertrouwd voor mij. Je deelt samen je achtergrond. Dezelfde familie. Je weet precies waar je het over hebt. We kunnen eindeloos over boeken, filosofen en gedichten praten.
Ik heb heel veel dingen omgegooid in mijn leven. Hij is een soort ijkpunt. Doe ik het nog goed, zie ik het goed? Een rode draad die blijft, ja, dat is hij.
Mijn eigen kinderen
Mijn eigen kinderen zijn heel verschillend. Het eerste kind is natuurlijk een wonder. En dan krijg je nóg een kind en dan zie je dat dat helemaal anders is. Alleen al als ik naar de geboortes kijk en naar de eerste jaren, denk ik: wat een verschil! Nu zijn de vier oudsten volwassen en dan denk ik: 'Joh, zo was je toen al. Alleen op een ander niveau of op een andere manier.' Toen ik in verwachting was, had ik altijd het gevoel: Ja, jou had ik verwacht en niemand anders.Na mijn scheiding
De laatste veertien jaar ben ik alleen geweest met mijn kinderen. Het is echt heel wat, een scheiding, vooral voor kinderen. Het alleen opvoeden heeft ook voordelen. Er was ook een bepaalde rust, die er eerst niet was. We hadden toch moeilijke jaren gehad in onze relatie als ouders.Geografisch waren we heel ver uit elkaar gegaan. De kinderen konden niet om het weekend naar hun vader (die woonde in Zuid Duitsland), dat was gewoon te ver. En hij zocht dat ook niet zo. Er was dus sprake van een echte breuk. We waren eerst een groot gezin dat was ingebed in een gemeenschap in Frankrijk en nu ineens woonden we op de Braamkamp in Zutphen.
Door te emigreren, kun je jezelf opnieuw definiëren. Ik wilde niet naar mijn ouders. Ik wilde een nieuw leven, een nieuw land, een nieuwe taal. Maar voor de oudste kinderen was het heel ingrijpend. We hadden gelukkig heel veel mensen om ons heen. Ook leerkrachten die om de kinderen heen stonden.
Deze gebeurtenis heeft veel invloed op me gehad. Maar dat ik opgegroeid ben in Zwitserland heeft ook heel veel invloed op mij gehad. Het was er zo mooi en ik was zo ingebed in de cultuur.
Verantwoordelijkheid
Ik ervaar het omgaan met de kinderen hier wel als een grote verantwoordelijkheid. Je gaat echt met hen in zee. Later zullen ze zeggen: Ik heb acht jaar op 'De Kleine Koning' gewoond. Dan ben je één van de mensen die hen daar hebben begeleid. Ik heb in mijn enthousiasme een initiatief genomen en nu kom ik wat meer uit bij de ernst.Dat 'serieuze' vind ik trouwens passen bij de leeftijd. De jonge medewerkers hebben daar geloof ik minder last van. Ze 'doen' gewoon en zeggen wel eens 'jullie denken veel meer na bij alles'. Op mijn leeftijd ben je denk ik meer bezig met kiezen, met overwegen. Doe ik hier goed aan of niet. Ik denk dat het een goed initiatief is, ook al ligt het redelijk kritiek met jeugdzorg en uithuisplaatsingen. Maar als ik naar ieder kind afzonderlijk kijk hier, denk ik, nee, dat ging niet meer. We proberen de ouders nog wat te begeleiden en dat is ook mooi. Die hebben op hun beurt vaak ook weer van alles meegemaakt.
Heerlijke leeftijd
Ik ben eenenvijftig; een heerlijke leeftijd. Iedereen heeft het over het zweten en de opvliegers van deze jaren. Ik heb tot nu toe gelukkig nergens last van. Je bent wat vrijer van je lichaam. Je leeft meer vanuit je ziel, je geest. Het geeft mij een bepaalde rust. Het is leuk dat je nog vele jaren hebt. Als het zo blijft gaan natuurlijk. Dat je kunt zeggen: 'Wat zal ik nog eens aanpakken, als dit is afgerond.'Toen ik kind was, geloofde ik al in reïncarnatie. Maar dat paste niet bij mij thuis, dus dat hield ik voor mezelf. Later leerde ik de antroposofie kennen, het boeddhisme en toen dacht ik: 'Ja natuurlijk.' Het is zo onlogisch dat we hier maar één keer zijn. Natuurlijk leerde ik in mijn opleiding bij psychologie dat een kind een onbeschreven blad is. Maar het stemt mij hoopvoller dat we er geweest zijn en zullen terugkeren. Als je dat niet hebt, sta je heel anders in het leven, denk ik.
Bij mijn scheiding dacht ik wel eens: voor deze keer hebben we het helemaal uitgeleefd. Misschien komt het nog wel eens terug. Bij mijn eigen kinderen, maar ook bij de kinderen hier, merk je dat een kind daar ook eigenlijk in gelooft. Die hebben het nog zo vaak over engelen of terugkomen. Ik zie ook wel veel mensen in mijn omgeving die daar anders over denken; 'als ik weg ben is het gedaan.'
Ik denk dat ik hier in dit huis nog een jaar of tien blijf. Dan zijn de kinderen hier ‘uit huis’. Ze kunnen hier tot achttien jaar blijven. Daarna staat er nog een voettocht naar Jeruzalem op mijn wensenlijstje.
Anders kijken
Ja, elke morgen word ik wakker met het gevoel: ‘Ha!’Dat heb ik ‘s avonds minder. Tot tien uur s’-avonds werken is voor mij erg lang. Ik houd van de ochtenddienst, ben al om vijf uur wakker.
Ik kan me altijd weer verbazen over hoe anders je naar iets kunt kijken. Hoe anders de wereld er uitziet als je anders kijkt. Als je iemand kan meegeven dat er hoop is, dat er vertrouwen is, dat er liefde is, zelfvertrouwen; dan wordt de wereld anders.
Deze kinderen zijn vaak beschadigd in hun eigenwaarde. Ze zijn emotioneel nog zo 'klein'; lopen daarin achter bij hun leeftijdsgenootjes. Als je zegt, je doet het goed, goh wat heb je dat mooi gedaan of wat zie je er leuk uit, dan ziet hun wereld er al anders uit. Dat soort dingen hebben ze zo weinig mogen ontvangen. Ze hebben vaak meer voor hun ouders gezorgd dan andersom. Ik zelf heb altijd het gevoel gehad dat er leiding was, dat er iemand is die met me meegaat. Ook in radeloze periodes, als ik het niet meer wist. En als ik dan losliet; dan kwam het licht, de oplossing, het cadeau.
* Samengestelde citaten uit de voordracht:Ergebenheitsgebet* (Rudolf Steiner)
Wij moeten uit de ziel weren
alle angst en vrees die op de mens
afkomt vanuit de toekomst.Wij moeten kalme helderheid verkrijgen
in alle gevoelens en gewaarwordingen
omtrent de toekomst.Wij moeten met volstrekte gelijkmoedigheid
uitzien naar alles wat ons tegenmoet zal komen.Wij moeten steeds bedenken dat wat er ook komt
ons gegeven is door een wereldleiding vervuld van wijsheid.Dat is wat we in onze tijd moeten leren:
te leven vanuit een vertrouwen zonder één enkele bestaanszekerheid.Het vertrouwen in de altijd aanwezige hulp vanuit de geestelijke wereld.
waarlijk, iets anders is in deze tijd niet
mogelijk, willen we de moed niet verliezen.Laten wij ons daarom geducht scholen
en streven naar het ontwaken van ons innerlijk
iedere morgen en iedere avond.
"Das Wesen des Gebetes"
(17-02-1910 GA 59).
'De Kleine Koning' is gevestigd in Vierakker (nabij Zutphen)
WebSite adres: www.dekleinekoningvierakker.nl
(of klik op de foto)
