In gesprek met: Perry Filippini
November 2008, Over belemmerende overtuigingen, ouderen en de arbeidsmarkt, babyboomers en de pil-dip in de jaren zeventig.Wij ontmoetten Perry Filippini op het congres georganiseerd door CWI, UWV en de Gemeente in Amersfoort. Motto van dit congres: ‘Personeelstekort, onontkoombaar perspectief?’ Ondertitel: Ouderen en de Arbeidsmarkt.
Perry is voorzitter van Noloc (beroepsvereniging van loopbaanprofessionals), heeft zijn eigen bureau ‘Loopbaanprofessionals’ en is een drukbezet man. Maar ondanks de drukte een ontspannen en bedaard mens. Hij heeft grote outplacementprojecten begeleid bij KPN, Albert Heyn en Vroom & Dreesman.
Het bijwonen van zijn workshop en de paar woorden die we daarna wisselden gaf ons niet alleen een helder idee van zijn ideeën en aanpak, maar inspireerde ons bijzonder.
Belemmerende overtuigingen uit de weg ruimen
‘Mensen die bereid zijn hun eigen stellige overtuigingen en die van de werkgever ter discussie te stellen, vinden werk.’
Aldus Perry.
Ondanks de tijdsdruk die gedurende de conferentie ontstond, kortte hij zijn workshop met groot gemak in tot de helft van de tijd en vertelde met kennis en passie over zijn favoriete onderwerp: Het uit de weg ruimen van belemmerende overtuigingen. Hij is zelf al bezig zijn volgende loopbaanstap te creëren. Hij wil op termijn met professionele fotografie een deel van zijn inkomen verdienen. Vaak haalt hij Johan Cruijff aan: ‘Toeval is logisch.’
De rol van toeval en de laatste 20%
Toeval gaat naar diegenen die er het best op zijn voorbereid. Toeval kun je uitlokken. ‘Ik heb mijn fascinatie voor dit soort ideeën uitgewerkt omdat ik directeur was van een bureau en vijftig adviseurs aan het werk had. Je moest je onderscheiden in de markt. Tachtig procent van de mensen bij een opdracht uitplaatsen, dat krijgt iedereen voor elkaar. Maar wat doe je met die twintig procent die overblijft? Ik was uiteindelijk niet meer bezig met wat je met die eerste 60 – 80% kon bereiken, had zelfs het standpunt: ‘Huur niemand in, want een groot deel vertrekt vanzelf’.Maar die laatste 20%? Wat is je visie daarop? De grootste uitdaging was de opdracht van KPN waarbij een behoorlijk aandeel uit vijftig plussers bestond. En daarvan 80 % uitplaatsen. Ja, dat is gelukt. Wat me veel inspiratie heeft gegeven is de video ‘What the Bleep do we know’. Je kiest de hele dag, je creëert door wat je kiest en elke keus heeft invloed op je leven.
Babyboomers en de pil-dip
Het CWI vroeg mij: Kun je ingaan op de vraag waarom het zo moeilijk is voor oudere werkzoekenden om werk te vinden? En op de vraag waarom werkgevers het lastig vinden ouderen aan te nemen?We hebben al veel ervaring met deze vragen opgedaan. Met de groep mensen bij KPN die daar al hun hele leven werkten en plotseling op zoek moesten naar ander werk. Hoe jij zelf denkt over je mogelijkheden is dan veel belangrijker dan de vraag: is er eigenlijk wel werk voor mij?
Er staat ons nogal wat te gebeuren op de arbeidsmarkt. Ik wil jullie iets vertellen over het bijzondere arbeidsmarktplaatje 2008-2013. De babyboomers vertrekken. Allemaal. Dat geeft een enorme uitstroom, die behoorlijk wat problemen gaat opleveren. Want na de ‘babyboom’ volgt de ‘pil-dip’. Nederland ging aan de pil; dus kwamen er minder kinderen.
Veel grote concerns worstelen met het gegeven dat er in de eerste en in de tweede laag van het bedrijf veel babyboomers zitten. Zijn er straks nog wel genoeg mensen om al die lege plekken in te vullen? De groei van de bevolking wordt negatief en daarmee ook de groei van de beroepsbevolking. We hebben een crisis in het vooruitzicht, maar dat zal niet aan de arbeidsmarkt liggen. Dus als je als oudere aan het werk wil, dan moet er genoeg te vinden zijn. Dat is mijn standpunt. Werkgevers krijgen het steeds moeilijker bij het werven van personeel. Er gaat een krapte ontstaan die zijn weerga niet zal kennen. En wat is er dan aan de hand als het niet wil lukken om de goede mensen te werven?
Te oud? Twijfels en vooroordelen
Je hoort zowel verhalen van oudere werkzoekenden als van werkgevers. Werkzoekenden zeggen: 'ze willen mij niet meer, ik ben te oud, werkgevers zijn geïnteresseerd in jonge mensen, ik weet niet of het nog wel kan, ik ben heel vaak afgewezen.'Maar vergis je niet: oudere mensen die ontslagen worden, hebben in de praktijk vaak nog nauwelijks gesolliciteerd. Die hebben gewoon ook koud watervrees. Te meer omdat ze naar allerlei verhalen en ideeën luisteren, waarom het niet wil lukken.
Werkgevers: de veilige weg
En het is zeker waar: werkgevers hebben twijfels. Die komen aan met: misschien zijn ze wel te duur, misschien zijn ze vaker ziek (dat is een fabeltje wat maar blijft rondzoemen). Passen ze zich wel voldoende aan? Zijn ze niet vastgeroest na dertig jaar bij dezelfde werkgever?Werkgevers kiezen altijd de veilige weg, zodat ze niet met deze twijfels hoeven te kampen. Overtuiging en vooroordelen spelen een dominante rol bij de keuzes die worden gemaakt. Precies hetzelfde is het geval bij de werknemer. De overtuigingen winnen het vaak van de feiten.
Zie de deuren, niet de muren
Zelf vind ik een uitspraak van Reinhardt Sprenger heel mooi: Ik wil dat je de deuren ziet en niet de muren. We zien vaak allerlei muren waardoor we denken dat iets niet kan. Maar als je deuren durft te zien, dan durf je er doorheen te gaan. Als je met mensen aan de slag gaat en hen vraagt; hoe zitten jouw overtuigingen in elkaar, probeer hen dan te laten inzien dat ze die zelf ontwikkeld hebben en tot stand gebracht hebben en dat ze er dus ook zelf de baas over zijn. Dat je ook de beslissing kunt nemen om ze weer af te breken. Niemand houdt je daarin tegen.Rol van het menselijk brein
Laat me jullie iets vertellen over het menselijk brein. Want daar ligt de kernvraag waar ik me heel vaak mee bezig heb gehouden. Waarom wil iets niet of juist wel lukken, waar komt dat vandaan. Het brein, je hersens zijn in staat om iets in te vullen dat er niet is. Het brein maakt geen onderscheid tussen feiten en fictie. Het brein is in staat om zelf dingen te verzinnen en op basis daarvan keuzes te maken. Een brein functioneert op basis van verbindingen en associaties.Uit eigen ervaring
Een voorbeeld uit mijn eigen ervaring. Ik heb een keer op een snelweg in Duitsland een ernstig ongeluk gehad. Een auto reed met 100 kilometer per uur vanachter bovenop me. En toen werden er vijf auto’s als een harmonica in elkaar geduwd. Ik had de remlichten wel gezien, stond nog op tijd stil. Toen volgde er een klap. Dat was een lastige ervaring, die ging er keihard in bij mijn brein.Meer als een jaar heb ik als een dolle gek op remlichten gereageerd. Mijn brein reageerde op dat moment op iets wat niets met de werkelijke verkeerssituatie te maken had. In mijn brein was een associatie ontstaan, waardoor ik anders reageer dan eerder.
Leeftijd als referentiepunt
Ik hoorde straks in dit kader een heel aardige opmerking van Jan van de Bos, een van de inleiders hier in Amersfoort: ‘Hoe zou het zijn als je niet wist hoe oud je was?’Leeftijd is een sterke associatie. Bij vijf-en-vijftig associeert ons brein van alles en nog wat. Ik heb meegemaakt dat een medewerker van het CWI in Zuid-Limburg tegen iemand had gezegd: 'Op jouw leeftijd nog gaan solliciteren is zinloos.' De man kwam bij mij en zei: 'Ik ga niet meer solliciteren.' Die medewerker bevestigde de overtuigingen die hij toch al had.
Creativiteit en beperking
Dat is wat een overtuiging doet. Jouw hersens zijn buitengewoon creatief als het erom gaat jouw overtuigingen in stand te houden. Ze zullen moeiteloos horen wat je overtuiging bevestigt en zelden wat ontkennend is aan je overtuiging. We hebben te maken met hersenen, met het functioneren van associaties en veel minder met het waarnemen van feiten.Een Skoda verkopen aan een Mercedes liefhebber
De uitdaging bij KPN was: kun je iets verzinnen waardoor onze mensen toch werk vinden, want meer dan de helft van onze ontslagen medewerker is ouder dan vijfenveertig. Zelfs een kwart boven de vijftig. In een training kwam een van die oudere cursisten naar me toe en zei: 'Ik heb af en toe het idee dat ik een Skoda moet verkopen aan een Mercedes liefhebber. Dat ik moet opboksen tegen ideeën als: jij bent niet wat ik zoek.'De 'perfect match' speelt eigenlijk geen rol
Het is interessant om je af te vragen waarom een werkgever al dan niet voor jou kiest. Je zou denken dat het gaat om de perfecte match. Dat is niet zo. Vergeet het: De baan gaat niet naar de beste kandidaat. De baan gaat naar die kandidaat die er het beste in slaagt bij de werkgever het vertrouwen te genereren dat hij of zij die functie succesvol gaat invullen.En als je dat echt goed doorgrondt, kun je een Skoda verkopen aan een Mercedes liefhebber. Er was een creatieve man in een van de groepen die ik begeleidde, die zei: 'Ik ga de werkgever aanvallen op zijn belemmerende overtuiging. 'Hij schreef een brief.
Geachte werkgever,Hij ging niet uitleggen dat hij de beste verkoper voor Mediamarkt was, maar hij viel de werkgever rechtstreeks aan op zijn overtuigingen.
ongetwijfeld kunt u tien redenen verzinnen om mij niet aan te nemen. Ik ben te vaak ziek, ik ben te oud en ik verdien te veel, maar neemt u alstublieft vijf minuten de tijd en lees de achterkant van deze brief. Dan zal ik u uitleggen waarom ik toch een goede kandidaat ben.
Val de remmende overtuigingen aan
Dat is wat kandidaten kunnen doen. Bij zichzelf te rade gaan hoe ze bij werkgevers remmende overtuigingen weg kunnen halen. Je probeert de vooroordelen te benoemen en een ander beeld neer te zetten. Het gaat er eigenlijk om dat iemand jou iets gaat gunnen. Want als iemand enthousiast over je is, ebben twijfels zo maar weg.Vraag maar aan iedereen die wat ouder is en werk gevonden heeft; vraag maar waarom het is gelukt. Je zult horen: ik geloofde in mezelf en ik geloofde dat ik het kon.
Concentreer je op het wegnemen van twijfels. Wees je ervan bewust dat ze er zijn en concentreer je er op.
Voor werkgevers
En tegen de werkgevers zou ik willen zeggen: probeer deuren te zien in plaats van muren. Sta jezelf toe na te denken over remmende overtuigingen. Leg twijfels op tafel. Dat doen veel werkgevers niet. Ik heb heel veel mensen begeleid met ongelofelijke bergen geld van sociale plannen.Toch zegt de werkgever, ik geloof dat je te duur bent. Er zijn genoeg mogelijkheden om risico’s af te dekken. Het gaat er alleen om als werkgever of jij een potentiële kandidaat een kans gunt. Vanuit die gedachte maak ik tegenwoordig C.V.’s die substantieel anders zijn. Die eigenlijk alleen maar een glimlach op het gezicht van de werkgever toveren. Goh wat leuk. Wat anders. Die wil ik wel eens een keer zien.
Deze foto heeft Perry in 2008 genomen op een overvol terrasje in Frankrijk.
Perry: Hij ademt een bijzondere en ontspannen sfeer uit en hangt ter inspiratie op mijn kantoor boven de koffiemachine.
In gesprek met:
Perry Filippini (1963)
