In gesprek met: Martin Veldman
Maart 2011. Over ondernemerschap, doelen stellen, jezelf blijven, het belang van strategie, oudere werknemers en zorgen dat je zelf je bedrijf niet in de weg gaat zitten.Ondernemerschap zat er in potentie al in. Dat heeft te maken met mijn opvoeding en het gezin waar ik uit kom. Ik stam uit een familie van binnenvaartschippers. Mijn opa’s van beide kanten waren binnenvaartschipper. Mijn vader is uit het ‘binnenvaartschipperen’ gestapt en begon na verloop van tijd een eigen onderneming in elektrische apparaten.
Hoe het begon
Tussen mijn 25e en 30e heb ik een tijdje om me heen gekeken. Ik had een periode als vertegenwoordiger gewerkt. Verkocht reprocamera’s en offsetplaten. Ik dacht: Als ik ooit de kans krijg om ondernemer te worden, doe ik dat en dan wil ik de switch maken naar het grafisch ondernemerschap. Daarin kan ik, dacht ik, mijn creativiteit op veel verschillende terreinen kwijt.
Drukkerij Hooiberg
Ondernemen heeft onder meer met kapitaal te maken. Dat had ik niet zomaar voorhanden. Dat kwam pas nadat ik vijf jaar voor Hooiberg had gewerkt, een drukkerij in Epe. Daar werd ik mede-aandeelhouder. Ik had extra geld opgenomen op mijn huis en heb daarmee wat aandelen gekocht.Wij waren met een aantal aandeelhouders, die bij de aankoop van het bedrijf hun aandelen ‘notarieel’ lieten omzetten naar gecertificeerde aandelen. Vervolgens werden deze gecertificeerde aandelen ondergebracht in een stichting met als uitvoerend orgaan een stichtingsbestuur. Het bestuur stelde een directeur aan, die de dagelijkse leiding op zich nam.
Rol conflicten
Deze structuur had zijn nadelen omdat diverse mensen binnen het bedrijf met dubbele verantwoordelijkheden moesten omgaan. Zo kon het zijn dat het stichtingbestuur in een vergadering met de directie besluiten had genomen, die de directie vervolgens moest laten uitvoeren door één of meerdere van de bestuursleden in hun hoedanigheid als werknemer. Het kwam zeer regelmatig voor dat er sprake was van een ‘conflict of intrest’. Dit maakte het leidinggeven aan het bedrijf ‘al met al’ een stuk ingewikkelder.Na een aantal jaren in deze samenstelling gewerkt te hebben werd het voor de organisatie steeds duidelijker dat deze bedrijfsstructuur ‘geen lang leven beschoren kon zijn’. Besloten werd daarom het bedrijf te verkopen, waardoor er weer een directeur/eigenaar aan het hoofd kwam te staan van de onderneming. Mijn besluit om zelf eigenaar van een grafisch bedrijf te worden werd door de opgedane ervaringen een steeds vaster omlijnd plan.
Persoonlijke eigenschappen
In de periode, na de verkoop van mijn aandelen, ontstond er een contact met een ‘financiële man’ van het toenmalige accountantskantoor Moret & Limperg. Met hem besprak ik de mogelijkheden om een grafisch bedrijf over te nemen. Er ontstonden diverse contacten met ondernemers die hun bedrijf wilden verkopen. Het werd uiteindelijk drukkerij HPC in Arnhem. Met de toenmalige eigenaar kon ik het, vanaf het eerste moment dat we elkaar leerden kennen, zeer goed vinden. De overname is succesvol verlopen.Het ondernemerschap moet op een natuurlijke wijze bij je persoonlijke eigenschappen passen, dan voel je als mens je er ook ‘senang’ bij, wat je sterker maakt en naar mijn vaste overtuiging ook succesvoller. Wat mij in het ondernemerschap bijzonder aanspreekt zijn de mogelijkheden die je hebt om zaken te kunnen realiseren op een manier die jij voor ogen hebt. Je kunt je visie omzetten in daden, in een werkelijkheid. Zelf verantwoordelijkheid in eigen hand nemen is ook een mooi aspect van het ondernemer zijn.
Ondernemerschap en doelgerichtheid
Het realiseren van gestelde doelen is ook een mooi aspect van het ondernemerschap. Het is in mijn optiek, zelfs een noodzaak om doelen te stellen. Het geeft richting aan de onderneming en daardoor ook aan de mensen die er in werkzaam zijn. Als je aan het begin staat van je carrière als ondernemer is de belangrijkste doelstelling natuurlijk het financieel gezond laten functioneren van je onderneming en om aan de verplichtingen die je bent aangegaan, bijvoorbeeld bij een bank, te voldoen.Andere doelen zijn natuurlijk te stellen aan de hand van de visie die je als ondernemer hebt op gebieden waarin je bedrijf actief is. Je moet, in mijn beleving, als ondernemer ook een visionair zijn.
Mijn bedrijf was en is nog steeds een grafisch bedrijf en als zodanig behorend tot de grafische industrie, waaronder ook de uitgeverijen en reclamebureaus vallen. Tussen deze bedrijfstypen wordt overigens onderling veel zaken gedaan. Uitwisseling van informatie en een goede communicatie zijn belangrijke factoren voor het welslagen van de onderlinge relaties.
Een geslaagde doelstelling was bijvoorbeeld: maak optimaal gebruik van het internet als ‘vehicle’ om digitale bestanden tussen onze relaties en ons bedrijf heen en weer te zenden en om deze bestanden via een volledig geautomatiseerd proces te verwerken tot een tastbaar grafisch product.
Strategisch denken
Mijn strategisch inzicht heeft mij zeker ook geholpen om het bedrijf verder te laten groeien. De vraagstelling 'Hoe kunnen we onze logistieke afdeling als een belangrijk U.S.P. (Unique Selling Point) voor onze relaties inzetten en welke middelen gebruiken we daarvoor?' heeft er bijvoorbeeld toe geleid dat ons bedrijf, op wekelijkse basis, winkelreclame pakketten voor een supermarktketen ging verzenden. Denk bijvoorbeeld aan folders, posters, schapkaarten en dergelijke.Dit drukwerk wordt uiteraard bij ons bedrijf geproduceerd. Vervolgens verpakken en verzenden wij dit in plastic kratten en afgeleverd bij elke aangesloten supermarkt door heel Nederland.
Bij aflevering van de volle worden tegelijk de lege kratten van de week daarvoor weer mee teruggenomen om in de week daarop weer gevuld met drukwerk het logistieke tracé in te gaan.
Strategieën als deze ontwikkelen en toepasbaar maken is een prachtig aspect van het ondernemen.
Oudere werknemers
Oudere werknemers in je bedrijf? Dat is een op zichzelf staande problematiek. Voordat ik daar verder inhoudelijk op in wil gaan vind ik het belangrijk om te zeggen dat in mijn beleving de algemene visie op de oudere werknemer, zowel vanuit het perspectief van de werkgever als van de werknemer zelf, als over de situatie op de arbeidsmarkt in de loop der jaren nogal aan veranderingen onderhevig is geweest. Dat maakt het niet eenvoudiger om over dit onderwerp iets te zeggen.
Een aantal oudere werknemers die ik heb meegemaakt, een aantal dus zeker niet allemaal, hadden de neiging om hun werk te doen vanuit een bepaalde plichtmatigheid.
'Ze kenden het klappen van de zweep' was een veel gehoorde uitspraak. De uitdaging was wel enigszins weg en ze konden op basis van ervaring hun werk wel aan. Maar zoals we weten veranderen de omstandigheden op allerlei gebieden zeer snel, zeker ook op technologisch gebied.
Alleen al op het gebied van communicatie zijn de veranderingen enorm. Dat heeft natuurlijk ook invloed op de werkomgeving. Dus ook op de werkwijze van alle medewerkers.
Het is daarom van belang deze mensen te blijven motiveren door meer uitdagingen in hun werksituatie te creëren. Zeker, er kan een beter gebruik gemaakt worden van de ervaringen die zij in de loop der jaren hebben opgebouwd. Wellicht moet de rol van mentor weer nieuw leven worden ingeblazen.
Zelf ook je bedrijf niet in de weg zitten
Als je zelf ouder wordt als werkgever moet je ook kritisch naar de situatie van jezelf als directeur/eigenaar durven kijken. Welke ontwikkelingen zijn er gaande zowel maatschappelijk, technologisch of anderszins. Waar gaat mijn bedrijf naar toe en en ben ik nog wel de juiste persoon op de juiste positie. Als je niet oplet kun je zelf een remmende factor worden. Ik heb dat heel sterk zo gevoeld. Dat heeft ook te maken met strategie uitzetten en een visie hebben.Mijn beslissing om te stoppen werd niet beïnvloed door de verslechterende economische situatie. Ik vind dat er steeds nieuw bloed moet komen in een onderneming. Als er nieuwe kwaliteiten binnenkomen, krijgt zo’n bedrijf weer 'schwung'. Je kunt als ondernemer je eigen bedrijf in de weg staan. Daar ben ik van overtuigd.
Afbouwen
Op mijn 57ste ben ik gestopt. Daar ben ik naartoe gegroeid. Als ondernemer wil je het bedrijf niet in de weg zitten. Op een gegeven moment voel je dat de dingen wat minder strak gaan. Ben ik nog wel de juiste man om dit in te vullen en vorm te geven? Als je je dat afvraagt, ben je eigenlijk al aan het afscheid nemen en ga je je geest anders richten. In de loop van de tijd ben ik steeds minder uren gaan werken. Dan groei je gemakkelijker naar het afscheid toe.In alle jaren daarvoor heb ik ontzettend hard gewerkt. Behalve door de week tot ‘s avonds laat, ook op zaterdag en zondag. Zeventien jaar heb ik het bedrijf geleid.
Digitale ontwikkeling
Ondernemerschap is ongelofelijk veelzijdig. Het leukste was om een doel dat ik me gesteld had te bereiken. Zoals al eerder gezegd, één van de door mij gestelde doelen was om binnen tien jaar aan al mijn verplichtingen jegens de bank te voldoen. Ik wilde de bank er helemaal uit hebben en dat is mij in zeven jaar gelukt. Dat moment was heel cruciaal. Dat vond ik fantastisch.
De communicatie middelen zijn in de loop van de tijd erg veranderd.
Er ontstonden veel meer mogelijkheden, met name de ontwikkeling van internet, om te kunnen communiceren met onze klanten. Daardoor was het van belang om te investeren in een afdeling die de digitale ontwikkelingen binnen het bedrijf ging opzetten en begeleiden. HPC kreeg een ICT afdeling. In die tijd nog volstrekt ongebruikelijk in de grafische industrie. Het idee was om door middel van het inzetten van automatisering een versnelling te realiseren binnen het productie proces en een vereenvoudiging van de communicatie via het internet.
Ook deze doelstelling heeft erg goed uitgepakt. In de huidige tijd is de afdeling van cruciaal belang.
Intuïtie, oren, ogen en gevoel
Hoe ik aan mijn ideeën kwam? Misschien wel een onderbuikgevoel. Ik sta altijd stil bij hoe ik in het leven sta, wat er om mij heen gebeurt en waar alle nieuwe ontwikkelingen toe zouden kunnen leiden. Je ziet allerlei dingen, dan tel je die bij elkaar op en dan trek je een conclusie. Je intuïtie wordt gevoed door alles wat je waarneemt. Via je oren, je ogen en je gevoel. Ik sta er middenin en kijk naar wat mensen willen, wat ze bezighoudt. Dan concludeer ik: Die kant moeten we uit.Nu ik met pensioen ben, leid ik een totaal ander leven. Ik kan mezelf heel goed vermaken. Dat is altijd al zo geweest. Ik heb altijd al gereageerd vanuit mezelf. Ik heb dingen opgezet vanuit mijn gevoel. Dat doe ik nog steeds. Ik doe dingen vanuit mijn gevoel en mijn beleving.
Moment opname
Ik sta absoluut niet anders in de wereld dan toen ik nog werkte. Ik ben en blijf Martin en ik doe het zoals ik het doe. Doe er nog wel wat praktische dingen bij, wat advieswerk aan een enkel bedrijfje, maar dat vind ik niet de kern raken. De kern is: hoe sta ik in het leven? Ik blijf als Martin Veldman in het leven staan.Wie dat is? Als ik mezelf schets, dan doe ik dat vanuit mijn gevoel. Vanuit het idee dat je iets of iemand wilt zijn. Dat kan morgen een ander verhaal zijn dan vandaag. Dat doe je intuïtief. Ik ben een gevoelsmens, ook een einzelgänger. Zeer geïnteresseerd in mensen.
Vervelend ook dat dat (opname) apparaatje aanstaat. Ik word namelijk niet graag afgerekend op mijn eigen woorden. Ik wil constant kunnen veranderen. Er is namelijk nooit één Martin Veldman. Dit interview is maar een momentopname...
In gesprek met:
Martin Veldman (1949)
