De achterhaalde lofzang op zalig niets doen
Als gepuliceerd in: Trouw - Podium, 2 juli 2009
Auteur: Prof. Dr. Kees Klinkhamer, emeritus hoogleraar geneeskunde en consulent in de gezondheidszorg
Doorwerken is zo slecht nog niet
Ook voor laag opgeleiden geldt dat doorwerken zo slecht niet is. Hoog tijd dat vakbonden hun leden eens wijzen op de keerzijde van het Zwitserleven-gevoel.Bij de discussies over de pensioenleeftijd komen nu ook biomedische zaken aan de orde. Uit epidemiologisch onderzoek zou blijken dat doorwerken na je 65ste geen optie is. Het zou ’vreselijk’ oneerlijk zijn voor hen met een lagere opleiding, een zware baan en een kortere leeftijdsverwachting. Andere, ook Nederlandse studies, zijn genuanceerder in hun conclusie.
Uittreden en gezondheid
Bij uittreding van 800 werknemers bleek dat bij 25 procent hun gezondheid na pensionering verbeterde, maar in 19 procent verslechterde. Opvallend in deze studie is dat kenmerken van het werk geen of slechts een geringe rol speelde bij de verklaring van de gezondheidssituatie na de pensionering en dat pensionering uit een stressvolle baan of zwaar werk niet tot een verbetering van de gezondheid leidde.Ook uit psychosociale hoek komen andere geluiden. Psychologen, ARBO- en verzekeringsartsen vertellen ons hoe goed het is om aan het werk te zijn of te blijven. Een baan geeft sociale contacten en voegt iets toe. Arbeid is een positieve factor bij de behandeling van ziekten.
Effect op levensverwachting
Het verschil in levensverwachting tussen laag en hoog opgeleide mannen en vrouwen is 4,9 respectievelijk 2,6 jaar. Hart- en vaatziektes zijn onder hoogopgeleiden de laatste jaren sterker afgenomen dan onder de laag opgeleiden. De verschillen in sterfte zijn het grootst op middelbare leeftijd. Dit komt doordat de lager opgeleiden minder gezond zijn door het vaker voorkomen van gezondheidrisico’s. Zij hebben een minder gezonde leefstijl: roken en drinken meer, eten minder groenten en bewegen minder.In het algemeen gaat de lager opgeleide na zijn pensionering door met een minder gezonde levensstijl. Verschillen in gezondheid tussen de groepen worden duidelijker. Beperkingen in mobiliteit en ziektes als diabetes en hartziektes treden in deze groep dan ook vaker op dan bij hoger opgeleiden.
Vele studies laten zien dat lichamelijke beweging belangrijk is om gezond oud te worden en dat een op jonge leeftijd ingezette gezonde levenswijze belangrijk is om langer te kunnen leven en ziektes tot de laatste levensjaren uit te stellen. De vraag is niet alleen: waarom worden mensen ziek en hoe voorkomen we dat, maar waar komt de gezondheid vandaan en hoe versterk je die? Wat heeft de ander die niet ziek wordt?
Wat is zorgplicht
Hier is een rol weggelegd voor de vakbonden, die zich al vroeger ten doel stelden de arbeider te verheffen. Een vakbond verheft zijn leden door hun mentale en fysieke gezondheid helpen te bevorderen en het verschil in levensverwachting helpen weg te werken. Een zorgplicht tijdens hun werkzaam leven. Onder meer door het met plezier werken, het bevorderen van lichamelijke activiteiten, het vermijden van gezondheidsrisico’s, en goede werkfaciliteiten. Er voor te zorgen dat je er met je 65ste kunt stoppen met werken is geen zorgplicht. Het komt welzijn en de gezondheid van zijn leden niet ten goede. Overigens geldt nog altijd, dat bij sommige beroepen de achtergrond van onze pensioenconstructie de fysieke slijtage van de handarbeider is. Vakbonden moeten bij werkgevers een beter gehoor vinden om een oplossing te vinden voor hen met een beroep waar het werk op oudere leeftijd te zwaar wordt.Keerzijde van het Zwiterleven-gevoel
Zouden de vakbonden er niet goed aan doen om hun leden ook eens te wijzen op de keerzijde van het Zwitserleven-gevoel bij de pensionering? De lofzang op het zalig niets doen en genieten is een achterhaalde opvatting over vrije tijd en werken. Tevreden zijn en genieten moet je ook in je werk vinden. „Hoe lang moet ik nog?”, is niet een opbeurende gedachte om de dag mee te beginnen.Begin niet te laat met hard werken om het verval te slim af te zijn en houd er niet te vroeg mee op. De vakbond kan zich hierbij inzetten om inhoud te geven aan hun zorgplicht voor hun leden in alle leeftijdsgroepen, en vooral voor de lagere opgeleiden in de middelbare leeftijdsgroep. Er is tijd genoeg. Het plan is de AOW grens geleidelijk te verhogen. Het duurt dus nog jaren voor de 67 jaar is bereikt.
Gepubliceerd met toestemming van de auteur
- Kees Klinkhamer, is 74 jaar en oud-hoogleraar aan de Medische Faculteit van de Universiteit van Utrecht. Hij werkt nu als consultant Gezondheidzorg.
U bent 40 of 50 plus:
- Werk & Zingeving
- Symboliek 40 & 50 jaar
- Wezenlijke veranderingen
- Ontwikkel optimisme
- Hoe een droom uitkwam
- Inspirerende Interviews
- Meer inspiratie & Downloads
- Boeken en DVD's
- Nieuwsbrief
Wat kunnen wij voor u doen:
- Waarom coaching
- Duo Coaching
- Hoe wij werken
- Workshops
- Game of Life
- Eigen bedrijf starten
- Gratis kennismaking
Over Synergy at Work:
Voor HRM managers:
Visie & Feiten:
Allerhande informatie over de oudere werknemer, ontgroening en vergrijzing
- Visie & Feiten >>
Met bijdragen van de professoren Kees Klinkhamer (r) en Dick Knook.