In gesprek met: Lineke Tulp
September 2007, Over in je zelf geloven, overanderbare situaties veranderen, oriëntatie op de eigen binnen wereld en vreemde gebeurtenissen.Lineke Tulp (1947) -hoofd loopbaanbegeleiding gemeente Zwolle- benaderde ons vorig jaar nadat zij onze website had bekeken. Na een geanimeerd telefoontje togen we naar Zwolle en daar viel ons op een herfstige oktobermiddag een heel prettige ervaring ten deel. Na anderhalf uur praten was het overduidelijk dat we elkaar nog vaak zouden ontmoeten. Zowel prive als zakelijk. En zo geschiedde.
Tijdens de eerste helft van haar carrière (twintig jaar) gaf zij muziekles en muziektherapie. Door een burnout en reorganisatie was zij gedwongen om zich, inmiddels begin vijftig, een geheel nieuw vak eigen te maken. Loopbaanbegeleiding. Zij kreeg eerst een baan op dit gebied bij de Sociale dienst in Amsterdam. En daarna (inmiddels zesenvijftig!) bij de gemeente Zwolle.
Pas op wat je wenst voor jezelf, waarschuwt ze, het gebeurt voor je er erg in hebt.
Hoe onwaarschijnlijk dingen kunnen lopen
Lineke: Als je het hebt over hoe onwaarschijnlijk dingen kunnen lopen, is een goed voorbeeld toch wel de manier waarop ik zelf bij de gemeente Zwolle terecht ben gekomen. Zesenvijftig was ik. Werkte in Amsterdam op de Sociale Dienst bij het Loopbaancentrum. In het weekend was ik in Dalfsen, waar Anthony (partner) woont en werkt. Eigenlijk wilde ik helemaal niet weg uit Amsterdam. Maar ik moest toch wel een keer een knoop doorhakken en zei tegen mezelf: ’Ik ga een doel stellen dat niet haalbaar is. Alleen als er bij de gemeente Zwolle een baan als loopbaanadviseur vrijkomt, ga ik er op af.’Zo snel zou dat wel niet gaan(schatert). Ik wilde blijven bij de mensen met wie het zo leuk was in Amsterdam. Ik heb in die tijd wel eens een netwerkgesprekje gevoerd. Er waren twee plekken in Zwolle waar ik toen kon komen werken. Bij commerciële bedrijven, maar dat wilde ik niet. Toen gaf iemand van de provincie me een naam van iemand die bij de gemeente Zwolle had gewerkt. Achtereekte, heette die man. Ik vond het zo’n aparte naam, ik dacht ik schrijf hem op.
Bianca Mekers
Ik kwam bij een consultancybureau en daar zeiden ze: we hebben ook een baan bij de gemeente Zwolle. Daar gaan ze een loopbaancentrum oprichten. Tja, dat kon ik natuurlijk niet laten passeren. Dat zou ongeloofwaardig zijn. Toen heb ik die Achtereekte gebeld, ‘s middags om een uur of vier. Ik kreeg hem direct aan de telefoon. Er zit anders altijd een secretariaat tussen.Het werd een heel interessant gesprek. Hij bracht mij in contact met Bianca Mekers van de gemeente, die zelf ook een cursus loopbaanbegeleiding bij Hogendijk had gevolgd, maar liever de beleidskant wilde blijven doen. Ik zag Bianca, een heel bijzondere vrouw, gekleed in oranje en zwart, en dacht 'als er zulke leuke mensen bij de gemeente werken, dan wil ik daar wel heen.' Alleen niet zo gauw.
Ze hadden nog niet eens besloten wat voor iemand ze wilden hebben. Moesten nog de boven-formatieve en de interne ronde doen. Dat gaf een halfjaar respijt. Ik hoefde niet op stel en sprong en kon nog steeds denken: misschien word ik het wel niet. Maar (lacht) ik vermoedde toch wel dat ik het zou worden.
Muziekonderwijs
Ik had er gemengde gevoelens over. Op de Hogeschool in Utrecht, waar ik mijn eerste twintig werkzame jaren had doorgebracht (muziekonderwijs) werkte ik eigenlijk nooit in een team, wel met een vakgroep. Dat waren gewoon professionals die hun ding deden. Werken in een team kwam ik eigenlijk pas voor het eerst tegen in mijn baan in Amsterdam. En dat beviel me prima.
Gek gesprek
Ze draaiden hier in Zwolle de hele ronde af en er kwam niemand uit. Toen kreeg ik dus weer een gesprek, dit keer met twee leidinggevenden. Eén van de beheers- en één van de beleidsclub. Met dat gespek was iets geks. Het was duidelijk dat die twee het niet met elkaar konden vinden. Later bleek echter dat ze een totaal verschillende input hadden. Ik had zelf het idee dat als de één ja zegt, de ander nee zou zeggen. En daarom zou ik het vast niet worden. Dus ik kon weer lekker dubben. Me indekken tegen teleurstelling; hopen dat het alsnog zou afketsen.Vreemde gebeurtenissen
Vlak daarna hadden wij een auto-ongeluk en gebeurden er nog meer vreemde dingen, die ik allemaal zag als een uitvloeisel van mijn ambivalentie. Er doen zich dan dingen voor in je leven die de ene of de andere route dienen. Uiteindelijk zeiden ze: ‘Je zult wel niet gek opkijken dat je het geworden bent.’ Ik was er hartstikke blij mee, te verbouwereerd om te onderhandelen.Ik zou op het gebouw achter het station gaan werken maar dat lukte op de een of andere manier niet. Toen kwam ik hier in het stadhuis terecht. De centrale kamers grenzen aan de Goudsteeg. Aan de Goudsteeg lag indertijd de muziekschool en het conservatorium, waar ik destijds ben begonnen. Zo was de cirkel rond. Want op die plek is mijn loopbaan begonnen. Ik dacht: zo heeft het moeten zijn. Ik denk niet dat ik nog een andere werkgever krijg, misschien ga ik nog wel werken vanuit een eigen bedrijf.
Wees zorgvuldig met wat je wenst
Als je dingen die je wilt bereiken voor je kunt zien, dan krijg je ze ook. Ik heb veel met NLP (neuro linguistic programming) gewerkt. Je moet zelfs voorzichtig zijn met wat je wenst, want de kans is groot dat je het ook echt krijgt. Andere dingen kreeg ik overigens op een heel andere manier. Hoe ik in Amsterdam (bij de Sociale Dienst) terecht kwam bijvoorbeeld.Ik gaf daarvoor les op de Hoge School in Utrecht op de afdeling muziektherapie. Al een jaar of twintig overigens. Ik heb bij het conservatorium piano, kamermuziek en schoolmuziek gedaan. Vanuit de schoolmuziek gaf ik les op allerlei plekken, werd trainer en kwam bij muziektherapie terecht.
Burnout
Door allerlei persoonlijke redenen kreeg ik een burnout en heb toen een jaar niet gewerkt. Weer terug op de school, speelden er allerlei reorganisaties. De groep die uit dertien muziekdocenten bestond, moest teruggebracht worden naar minder dan de helft. Ik liep daar maar wat en niemand bood mij werk aan. Vreselijke tijd was dat, terwijl ik me nog lang niet goed voelde. Ik werd er heel pissig van. Dacht: ik ga gewoon lekker weg hier en een opleiding doen die me heel gemakkelijk lijkt. Loopbaanadviseur. Dat was ook makkelijk voor mij. Ik gaf allang supervisie en trainingen.Sociale Dienst Amsterdam
De Sociale dienst Amsterdam zocht een loopbaanadviseur. Ik had op vakantie hier in Dalfsen een leutig briefje geschreven. Tot mijn verbazing werd ik uitgenodigd en kreeg meteen die baan. Zo idioot. Ze vroegen of ik wist wat de Sociale Dienst deed en ik zei: volgens mij is dat een loket voor mensen met een uitkering. Nou ja. Maar ik kreeg er wel een vuurdoop. Personeelszaken, loopbaanadvies, Re-integratie, ontslagzaken, juridische trajecten, en ontwikkeltrajecten en trainingen.Van esthetische illusie naar de rauwe realiteit
Het was een enorme overgang van de esthetische illusie van de muziek therapie naar dit. Kompleet met beide benen op de grond. Ik moest wel een enorme veer laten qua salaris. Maar ja. Mijn drijfveer was dat mijn kinderen konden zien dat je weer op kon krabbelen, nadat ik zo diep weg was geweest. Die baan bij de Sociale dienst heb ik drie jaar gedaan en de eerste anderhalf jaar was ik eigenlijk nog ziek. Maar gelukkig was mijn wil sterker dan de uitputting. Ik kon niks anders dan werken.Nieuwsgierig
Ik vond het ontwikkelende deel het leukst. Niet die mensen die lopen te griepen en al tien jaar hun organisatie zwart maken. Waarom ik dat allemaal oppak? Ik ben gewoon heel nieuwsgierig. Intellectueel nieuwsgierig. Ik vind het ontzettend leuk om steeds nieuwe dingen te doen. Om veel te weten over mensen. Hoe ze in elkaar zitten, hoe ze denken en hoe je processen in dat denken kunt beïnvloeden.Ik heb dat bij mezelf natuurlijk ook moeten doen. Muziek was eerst alles voor mij. Maar daar kon ik een ander deel van mezelf niet in kwijt. Dat deel waarmee je ook nuttig bent, bijdraagt. Daarom ben ik toen al met groepen gaan werken om niet alleen aan onwillige kinderen les te hoeven geven.
Je blijft leren, ook als je ouder wordt
Nee, nieuwe dingen leren stopt voor mij niet bij ouder worden. Het is haast nog leuker. Je wordt zo vanzelfsprekend geraffineerd in dit werk dat het lijkt alsof je een babbeltje houdt, maar ondertussen weer je precies wat je doet. Klinkt welicht zelfs een beetje slinks. Daarom doe ik het ook alleen als ik toestemming heb, want men komt hier vrijwillig. Uit zichzelf. In Amsterdam was dat niet zo. Die moesten. Hier komen ze inmiddels omdat ze het leuk vinden. Dat was in het begin niet zo. Het was hier eerst zo’n kneuzenbak.Verschil tussen oudere en jongere werknemers
Het verschil tussen oudere en jongere werknemers begeleiden is groot. Bij jongeren moet ik veel directer zijn, veel sneller. Minder diep op de dingen ingaan. Iedere generatie heeft zijn eigen lichaamstaal. Mijn lichaamstaal past niet bij de jongere generatie. Die vrouwen zitten op het puntje van hun stoel, van de ene snelle afspraak naar de andere. Als ik dan wat scheef ga zitten of achterover leun, dan raken ze geërgerd. Ik doe dan in hun ogen iets niet goed. Als ik net zo als zij ga zitten, is het meteen goed. Ouderen zijn eraan gewend om meer tijd te nemen.Jongeren vinden vaak dat ik te lang op dingen doorga; ouderen vinden daarentegen dat ik te snel ben. Hoe relatief zijn de dingen nietwaar? Het gaat om de middenweg. Er is hier een Medewerker Tevredenheid Onderzoek geweest. Dat laat zien dat medewerkers boven de vijfenvijftig allemaal heel tevreden zijn met hun werk. Is dat zo, vraag ik me dan af? Denken ze: ik kan toch niet meer weg? Of denken ze: als ik iets anders invul, krijg ik problemen?
Boven de veertig
De mensen vanaf veertig die ik hier tegenkom, denken al dat ze te oud zijn om nog te veranderen. Voor die mensen ben ik een voorbeeld, twintig jaar ouder. Hoewel dat gevoel heb ik helemaal niet. Ik denk dat dat een van de redenen is dat ze me destijds hebben aangenomen.Het is heel goed geweest dat ik die crisis heb gehad, dat ik een keer stukgelopen ben. Een van de dingen die ik daardoor gezien heb is dat je altijd kunt kiezen. Dat er altijd momenten zijn waarop je kiest. Aan de andere kant wordt de mogelijkheid aan keuzes en de hoeveelheid keuzes op een gegeven moment natuurlijk beperkter. Gewoon omdat je je c.v. hebt. Daardoor kun je niet ineens meer omslaan als je vijfenvijftig bent. In die crisis heb ik ook gemerkt hoe graag ik werk. Dat heb ik nooit zo duidelijk gevoeld als toen.
Vrouwen en werk
Ik ben met name begaan met vrouwen en hun werk. Hier in Zwolle werken heel veel dames parttime. Dat zag je in Amsterdam niet. Daar veel laagopgeleiden. Het enige wat ze hebben is hun werk. Niet de man en de kinderen, maar hun werk. Dat hebben zij zelf neergezet. Mannen vinden dat over het algemeen volkomen vanzelfsprekend.In Amsterdam was ik gespecialiseerd in vrouwen van boven de vijftig, waarvan het huwelijk was gestrand en die een beperkte opleiding hadden. Die ziek waren geworden en waarvan het management dacht: laten we die maar afserveren. Die vrouwen kon ik dan toch nog omturnen; neem desnoods een baantje dat wat minder is, maar blijf in het proces.
Die groep kennen we hier bij de gemeente helemaal niet. Hier is het allemaal ontwikkeling. Ik werk alleen met loopbaanontwikkeling en met het preventief voeren van gesprekken. Het reactieve deel doe ik al helemaal niet meer. Ik doe gezondheids- en coachinggesprekken. Werk ondermeer met een digitaal programma, waarbij mensen met concrete doelen werken binnen een duidelijk tijdsframe. Daarmee kunnen ze hun eigen belemmerende overtuigingen transformeren. Ik probeer eraan bij te dragen dat er geen schade ontstaat. Maar ja, dat is allemaal niet zo meetbaar natuurlijk.
Oriëntatie op binnenwereld
Mijn advies aan mensen van boven de veertig, die denken dat er niets meer aan hun situatie valt te veranderen, is: Oriënteer je op je eigen binnenwereld, neem die als uitgangspunt en niet de (buiten) wereld om je heen. Als je een intern referentiekader ontwikkelt, zie je wat er nog aan mogelijkheden ligt in de maatschappij en in je organisatie. Dat betekent feitelijk dat je in jezelf moet (gaan) geloven.Mensen van boven de veertig moeten hun grenzen bewaken. Niet meer doen dan je kunt en geen andere dingen doen dan wat bij je hoort en past. Ik ben er altijd mee bezig om met iemand het gevoel te ontwikkelen dat het ertoe doet wat zij of hij doet. Niet een ander, maar specifiek zij of hij zelf.
In gesprek met:
Lineke Tulp
