In gesprek met: Kees en Martha Slager
Januari 2012, Over anders leren kijken, hachelijke momenten, opstappers, de oceaan bij nacht, eenvoud, intimitiet en zo nu en dan heimwee naar gewone alledaagse dingen.
Zeildroom
Kees: ‘De droom om over de wereld te gaan zeilen, dateert uit 2001. We waren drie jaar daarvoor naar Schotland gezeild. Toen kwam dat idee bij mij op. En ik legde het aan Mart voor. Ze haalde diep adem en moest er wel even over nadenken, maar al snel zei ze ja.’We zijn uiteindelijk op 3 mei 2009 vertrokken en waren op 3 oktober 2011 weer thuis.
Heimwee naar heel gewone dingen
Mart: Ik heb tijdens onze reis een paar keer hele heftige gevoelens van heimwee gehad. Dat kende ik thuis niet. Onze dochter Gerdien is op Madeira geweest met Jasmijntje en onze zoon Frank is vijf keer geweest. Als ze kwamen kreeg ik bijna vleugeltjes. Maar ik had letterlijk pijn van binnen als ze weer weg gingen.Ik moest loslaten. Dat heb ik heel veel geoefend op reis. Ik had toch wel steeds de neiging om te kijken, het is nu februari en in september zijn we weer in Nederland. En dan steeds de neiging om te hunkeren naar september. Waardoor ik niet in al die heerlijke momenten 100 procent aanwezig was. Toen we bij mijn broer en schoonzus waren is het mij gelukt om het knopje om te zetten. Te genieten van het moment, van Curaçao en van alles. Wat straks in september komt, zien we dan wel weer. Daar heeft mijn zoon Frank me op gewezen. Hij zei: ’Maha (en als hij dat zegt, komt er wat) het is nog steeds jullie reis. Ga er nou van genieten.’
Ik heb geleerd daar meer op te letten. Wij zitten hier nu met ons vieren in dit interview; het is zo jammer als ik dan al bezig ben met vanavond.
Ik had heimwee naar de gewone dingen. Dagdroomde erover. Op een gegeven moment zat ik in mijn droom op de fiets naar school, zette die in de kelder en liep naar boven. Daar kwam een leerling aan die tegen mij zei: ’Mevrouw, mevrouw, kan ik u even spreken? Tja, mijn routetje naar school, naar de DEKA-supermarkt. Vooral die kleine dingen miste ik.'
Anders leren kijken
Kees: Ja, er waren momenten die mij, die ons, voorgoed veranderd hebben. Hele goede. Bijvoorbeeld in Maine. Daar waren de mensen zo onbegrensd hartelijk. Ik werd me bewust van het feit dat ik mensen vaak 'afgemeten' had uitgenodigd. Ik dacht: 'Dat ga ik thuis anders doen.'
Maar er waren ook hele andere, moeilijke momenten. Momenten waarop ik doodsbang was.
We gingen naar Bermuda, eerst met de Golfstroom mee. Omdat ik die ervaring toen nog niet had, deden we iets heel onverstandigs; we gingen van heel warm water naar veel kouder water. Toen kwam er onweer op. Heel heftig onweer. Midden op de oceaan. Overal waar je kijkt zie je lichtflitsen. We zagen dat de onweerswolk net voor ons langs ging en haalden opgelucht adem. Maar toen we naar rechts keken kwam er nog veel meer aan. Zelfs zo dat we honderdtachtig graden zijn gedraaid en richting Amerika terugvoeren, maar onze positie ten opzichte van de onweerswolk werd er niet beter op.
En toen heb ik bewust naar het onweer gekeken. Dat kon ik bijna niet. Maar ik merkte dat ik langzamerhand rustiger werd, alleen door er bewust naar te kijken. Ik heb nu zelf ondervonden, wat ik eigenlijk al wel wist, dat als je echt naar moeilijke dingen durft te kijken, alles makkelijker te accepteren is.
Hachelijke momenten
Mart: ‘Ik heb ook heel erg genoten. Als ik nu de fotoboekjes zie, vraag ik me af: Hebben wij dit meegemaakt? Zijn wij zelf met onze eigen boot onder de Brooklyn Bridge doorgevaren? Hebben wij in de verte het Vrijheidsbeeld zien opdoemen?De natuur was schitterend. Maar wat fantastisch was, is dat we bepaalde situaties heel erg samen zijn aangegaan. We waren op weg van Lissabon naar Madeira, ik had ‘s nachts de wacht, de wind was goed, Kees lag lekker te slapen. Alles was perfect en ineens een ontzettende klap. Het grootzeil kwam naar beneden. De grootzeilval was doorgeschavield (= doorgeschuurd).’
Kees: ‘We gingen eerst zo snel mogelijk naar het dek om te voorkomen dat het zeil in het water terecht kwam.’
Mart; ‘We hebben dan een hele strakke taakverdeling. Kees heeft als schipper op zo’n moment de leiding.’
Kees: ‘We hebben een tijd bij de mast gestaan. Met weinig druk in het zeil is een zeilschip heel oncomfortabel. We besloten om de boom te zetten. Dat is een hachelijke operatie. Dat doen we nooit ‘s nachts. We gebruikten het kotterzeil. Iets minder groot. Je moet dan heel veel lijnen uitbrengen om de boom te fixeren zodat hij geen kant op kan en dat moet je heel precies doen. Geen gehaast, in alle rust. We zijn dan heel blij en trots als we samen de klus geklaard hebben.
Stuurloos op de oceaan
Kees: ‘We hebben nog zo’n hachelijke situatie meegemaakt met betrekking tot de stuurstand. Wij voeren van de Azoren richting Frankrijk. Halverwege zagen we dat de stuurstand, waar het grote stuurwiel aan vastzit, heel erg heen en weer bewoog. En er kwam een hard, metaalachtig geluid uit. We konden ook niet meer zelf sturen. Dat zal je overkomen, stuurloos op zee zijn. Henk, een van onze opstappers, was bij ons. Mart is boven gebleven. Henk en ik zijn naar beneden gegaan waar de motor is. We hoorden dat het uit de paal boven het dek vandaan kwam. Daar zit een elektrische stuurautomaat op. Met een koppeling naar het stuurwiel. Die hebben we losgemaakt. Toen functioneerde alles weer normaal. Maar ja, in havens kun je niet aanleggen zonder goed werkende stuurstand. Bij aankomst in de haven moeten we niet te snel de koppeling herstellen. Dat heeft met de golfbewegingen te maken.Opstappers
We hadden samen afgesproken dat we bij een tocht of oversteek van een week of langer graag extra bemanning wilden. En dat is steeds gelukt. Onze zoon Frank, Henk en Joke samen een keer, de tweede keer alleen Henk (Joke kon geen vrij krijgen) en Renske voeren allemaal mee. Renske kenden we niet. Haar moeder introduceerde haar via de Breehorn Vereniging. Dus we hebben haar een avondje uitgenodigd om te kijken wat voor vlees we in de kuip hadden.De eerste keer voer Renske mee van Bermuda naar Canada. Het ging prima. Ze zette meteen koffie. ‘Willen jullie ook?’ Ze is afgestudeerd Oceanograaf. Ging mee uit hobby en interesse. Ze is een zeer ervaren zeilster; weet niet wat zeeziekte is. Zo af en toe kwam je aan dek en dan zat ze daar alleen maar te genieten.
Ook met Henk en Joke hebben wij een gouden tijd beleefd. Zo was ook de oversteek met Frank (13 dagen) van de Kaap Verden naar Suriname onvergetelijk.
De oceaan bij nacht
Kees: ‘Er zijn nachten dat je de horizon niet ziet. Direct buiten de boot is het zwarte gat. Ik heb een paar keer gehad dat je wel sterren zag, maar vaag. En soms dacht je dan: Is het een boot of een ster? Maar de maan geeft veel licht.’
Martha: ’s Nachts is het prachtig, vooral als de maan zichtbaar is. Zijn er dan ook nog wolken aan de hemel, dan verstopt de maan zich regelmatig. En valt het licht van de maan heel zacht op de oceaan. Nu ik terug ben, mis ik het meest de eenvoud en intimiteit van de boot. Ik vind het leven in huis gecompliceerd en hectisch. Ik had daar maar één koekenpan. Veel minder dingen die stuk konden gaan. Minder gedoe.
Je had op reis veel minder invloeden van buitenaf. Je gaat met andere zeilers om, maar dan heb je een heel andere invalshoek. Ik mis de beslotenheid.’
Eenvoud, intimiteit en vertrouwen
Kees:’Die intimiteit van de boot, die mis ik ook. Daar kon ik me concentreren op één onderwerp tegelijk. Ik werd me toen pas bewust dat ik in mijn leven daarvoor altijd met heel veel tegelijkertijd bezig was. Zodat ik nooit al mijn energie en aandacht op één ding concentreerde. Steeds weer met ons tweeën zijn, dat vond ik heerlijk.’Gisteren zeiden wij tegen elkaar: ‘Zullen we een dag gaan fietsen? Een rit maken naar andere zeilers is ook heel leuk. Dan ben je weer even met z'n tweeën. Een paar uur met elkaar in de auto.
Ik ben heel dankbaar voor wat we hebben kunnen meemaken. Ik heb zoveel gekregen, ik wil graag wat teruggeven.’
Kees: ‘Ik heb heel veel vertrouwen gekregen en ontwikkeld. Vertrouwen is ontzettend belangrijk. En je bent zelf vaak degene die je dat onthoudt. Als je ergens risico in neemt, dan heb je kans dat je iets terugkrijgt. Dat vind ik zo de moeite waard om met anderen te bespreken. Wij hebben van nature als mens een zekere luiheid waardoor we zoeken naar comfort en gemak. Als je mooie dingen wilt beleven, moet je jezelf een beetje in de wind zetten. Als je een risico neemt dat bij je past, heb je kans dat je nog meer terug krijgt dan je hebt gegeven.
Goede vrijdag op de Maagdeneilanden
Mart: ‘Wij waren aan het wandelen op de Maagdeneilanden op Goede Vrijdag in 2010. We liepen langs een kerk waar net een dienst zou beginnen. Ik zei tegen Kees dat ik eigenlijk wel naar binnen wilde. ‘Ik vermaak me wel’ zei Kees. Maar uiteindelijk ging hij mee.Allemaal zwarte mensen, mooi aangekleed. Open ramen; de vogels vlogen in en uit. Wij voelden ons daar bijzonder welkom.
De voorgangster was een forse, imposante dame. We werden welkom geheten doordat iedereen ons kwam aanwijzen wat we moesten zingen uit de liedboeken. Ze namen ons direct volledig op. Iedereen werd uitgenodigd om wat te vertellen. Veel Handgeklap en Halleluja. Veel blijdschap. De voorgangster nodigde ons uit om ook wat te zeggen. We zagen er niet uit in onze korte broek. Toen we klaar waren zei iedereen Amen, Amen. En er zong een koortje, zo vals heb ik het nog nooit gehoord. ‘Were you there when they crucified my Lord.’ Vals, maar zo vol overgave.
Toen kwam in de dienst ook nog het Avondmaal. ‘Wat moet ik nou,’ dacht Kees, ‘nou moet ik eigenlijk weg.’ Maar ik ben gebleven, ik wilde niet de verbinding verbreken met die mensen. Onder geen beding. Ik heb meegedaan. Ik dacht wel ’Heb ik dat wel goed gedaan? Was dat zwak om te blijven zitten?’ We hebben daar naderhand onder de wandeling lang over gesproken. Hoe langer wij wandelden, hoe rustiger ik werd.
Zonder pretenties
Ik vond het helemaal mooi toen ik het tegen mijn moeder vertelde. Mijn moeder weet hoe kritisch ik wat dat betreft in het leven sta. Ik zei: ’Zo’n gevoel van verbinding, mam.’ ‘Maar jongen, zei ze, daar is de kerk toch alleen maar voor.’Het was een risico om daar te blijven zitten. Ik kan nog wel eens afgeven op alles wat met de kerk te maken heeft. Maar een kerk biedt veel waarde als sociale plek om elkaar te ontmoeten.
Hoe nu verder
‘Ik ben me zo sterk bewust geworden wat een voorrecht het is dat wij in Nederland leven. Als eerste het feit dat we hier een betrouwbare overheid hebben. Het is hier goed geregeld en er is heel veel zorgzaamheid. Het viel me zo op toen de bladeren van de bomen vielen. Dan plaast de gemeente bladkorven waar je zo je tuinafval in kunt gooien.'
Martha: De acties van de V.V.N. met de spandoeken 'De scholen zijn weer begonnen'.
Kees: Ik ben blij dat ik Nederlander ben.
We voelen ons hier wel weer erg thuis. Afgezien van het grote consumeren. Kees: Tijdens de reis heb ik veel nagedacht over de volgende fase in mijn leven. Ik wil graag actief blijven en zijn.
Er zijn drie gebieden: Ik wil graag knutselen, dingen met mijn handen doen, en ik wil graag meer tijd voor vrienden en familie. En ik wil graag mensen coachen. Helpen met het aangaan van nieuwe stappen en het nemen van risico’s.
Toch merk ik dat oude patronen weer snel de kop opsteken. Tijdens een Gamedag die wij onlangs bij jullie hadden werd ik me weer bewust dat ik geneigd ben om te veel in het hoofd te gaan zitten en te weinig in het hart. Een inzicht dat de komende tijd zeker voor mij van belang is. Mart: Ik ben al weer aan het zingen. Dat doe ik zo graag. Ik ga volgende week weer mijn eerste Engelse les geven. Dat doe ik nu aan huis. Leerlingen komen dan bij mij. Hoop ze een beetje te kunnen voorbereiden op het schoolexamen. En mogelijk hen ook nog een beetje coachen, als zich dat voor doet.
En in mei, gaan we weer lekker weg met de boot!Link naar volledig reisverslag.
De Pjotter in actie
In gesprek met:
Kees en Martha Slager (1949, 1950)
Link naar volledig reisverslag.
Costa Rica.
De Azoren in zicht.
Straatbeeld in Havana - Cuba.
Het is gebruik dat elke zeiler die Horta aandoet een schilderij op de kademuur maakt - Azoren.
Haven van Horta - Azoren.
Agapanthus: bloemenrijkdom - Azoren.
Ter reparatie: kist maken voor verzending stuurstand naar Denemarken.
San Blas - eilandengroep voor de kust van Panama.
Collega zeiler - Haïti.
Iedereen aan boord helpt - schoondochter.
Opa ga je niet zo ver meer naar de overkant? - kleinkind.