In gesprek met: Greetje Hubers & Kees Klinkhamer
Samen blijven werken - Januari 2007Kees Klinkhamer (1931) is emeritus professor, thans consultant gezondheidszorg. Zijn grote interesse: de ouder wordende werknemer.
Zijn partner Greetje Hubers(1942) is kunstenares, voorheen docente en kunsttherapeute. Beiden werken ze nog en beleven daar veel plezier en voldoening aan.
Wij zijn blij hen te kunnen ontvangen, temeer omdat Kees de afgelopen zomer een acute ingreep moest ondergaan.
Verschillende beroepen, verschillende interesses
Kees: ’Wij hebben totaal verschillende beroepen. Het prettige daaraan is dat we, als de dag erop zit, inhoud kunnen geven aan ons gesprek en niet uitgepraat zijn met ‘wat had ik toch een moeite vanmorgen met die set op de tennisbaan.’ Of: ’weet je dat bij Albert Heyn de suiker alweer dertig cent is gezakt.’Tegenwind uit een volstrekt andere hoek krijgen is leuk. We hebben niet alleen totaal verschillende beroepen, maar ook totaal verschillende karakters. Greetje reageert veel gevoeliger dan ik. Ik ben een onwijs verstandsmens. Dat kan heel complementair zijn.Greetje: Kees vertelt dingen en dan stel ik vragen, zoals ‘heb je daar naar gekeken.’ Ik haal er dingen bij waar Kees niet aan gedacht heeft. Van medische zaken heb ik geen verstand. Maar ik ben wel therapeute geweest en kan heel wat doorzien.
Kees: Op ‘t ogenblik hebben vooraanstaande politici allemaal een dummy. Zoiets als de Nar in de middeleeuwen. Die stelt de meest vreemde vragen aan de koning. En dan zegt de koning: ‘Hé, waar ben ik mee bezig?’ Juist doordat je de materie niet helemaal doorziet, krijg je een geheel nieuwe lichtval.
Elkaar aanvullen en elkaar 'laten'
Greetje: Ik ben altijd erg geïnteresseerd in Kees. Dus als hij wat vertelt, dan denk ik, wat zou ik kunnen aanvullen.Kees: Mannen pakken de zaken vaak verstandelijk aan. Als je een klankbord in je eigen partner hebt, is dat heel belangrijk.
Greetje: Schilderen doe ik echt alleen. Ik heb liever dat niemand wat zegt. Zo’n schilderij is altijd uniek. Ik weet bijvoorbeeld dat Kees van geel houdt en van rood. Maar ik ga niet expres een geel schilderij maken. Het zou jammer zijn als Kees invloed had op mijn schilderen. Schilderen is van mij.
Je moet elkaar ‘laten’. Het leukste bij ons is toch eigenlijk het respect dat we hebben voor elkaar. Niet zeggen: doe dat wel of niet. Vooral ook de ander zichzelf laten ontwikkelen.
Ja hoor, (werpt een blik opzij) dit is nog steeds dezelfde Kees waar ik verliefd op ben geworden. Van het begin af aan wist ik dat hij anders was. En ik ben niet zo gauw verliefd: ik ben nogal eenkennig. Toen Kees van de zomer ziek was, dacht ik ineens, ik heb voor Kees gekozen, er mag niet zomaar iets met hem gebeuren. Dat mag niet. Even goed aanpakken nou.
Elkaars vrijheid hoog in het vaandel
Kees: Oh ja, Greetje is nog steeds dezelfde als toen. Het is nog intensiever geworden na wat mij overkwam. Je denkt over heel basale dingen na.Greetje: Op zo’n moment denk je: wie ben ik, waar sta ik? Dan komt er duidelijkheid en dat geeft rust. En als het dan weer goed gaat, dat is fantastisch.
Kees: Ja, fantastisch. Een nieuwe kans.
Greetje: Er zijn mensen in mijn workshops; die beginnen iets te schilderen en vinden het dan niet mooi. Weg ermee. Neeeee, zeg ik dan. Mooier is het om te begrijpen dat het erbij hoort. Je werkt als het ware aan een heel mooi, dik boek. Een ander weet daar niets van. Jij wel. Juist datgene wat je weg wilt poetsen, geeft je meer diepgang. Vrouwen met een rimpeltje zijn zo mooi. Soms zie ik zo’n vrouw zonder een enkel rimpeltje en dan weet ik helemaal niet wie zij is.
Kees: De vrijheid van de ander moet je heel hoog in het vaandel te hebben. En voor ons is dat wat gemakkelijker doordat wij in een groot huis wonen. Je kunt je afzonderen als je dat wilt. Als je niet zo’n groot huis hebt, is het belangrijk om je eigen ruimte te creëren.
Greetje: In het begin toen wij elkaar pas kenden, was het moeilijker. Ik had twee zonen aan het begin van de middelbare school. Kees werkte op de universiteit en kwam vaak laat thuis. Het voordeel was wel dat ik veel tijd kon besteden aan mijn jongens.
Kees: Wij hadden samen dus vijf kinderen. Ze gingen met hun vragen in eerste instantie naar de eigen ouder. De ander mengde zich er alleen in als om zijn of haaar mening werd gevraagd. Zo waren we over en weer voor de kinderen geen bedreiging. Er is respect gegroeid.
Stoppen met werken: Wat is je echte ideaal?
Of we een advies hebben, als mensen moeten beslissen al dan niet te stoppen met werken?Greetje: je zou aan een vrouw die graag wil dat haar man thuis is en niet meer werkt, kunnen vragen: ‘Wat is nou je echte ideaal? Dat je man thuis is en samen met jou de dingen doet? Of heb je zelf ook iets dat je graag wilt? En wie weet heeft je man iets dat hij echt heel graag doet?’ Zoek allebei uit wie je zelf bent, ook apart van elkaar. Dan kom je thuis en dan vraag je: En wat zeiden ze?
Kees: Dat is toch wel het allerbelangrijkste. Elkaar vrij laten. En toch verbonden, omdat je zo vertrouwd bent met elkaar. Wij hebben vrienden die elkaar niet vrij lieten en nu is er een overleden. En de man is radeloos, reddeloos. Natuurlijk. Doe het in vredesnaam ook uit praktisch oogpunt, want je gaat niet tegelijkertijd dood.
Greetje: We worden beiden weer alleen. Je komt alleen en je gaat alleen. Het is heerlijk zo lang je samen bent. Maar toch: ook al doet Kees steeds andere dingen, hij is altijd bij me. En ik heb het vermoeden, Kees, dat dat andersom ook zo is?
Iets voor jezelf hebben
Kees (lachend): De beste gelegenheid daartoe is allebei te werken.Greetje: Het valt zo tegen voor mensen om hele dagen thuis te zijn. Ze worden gewoon lelijk. Ontevreden. Een beetje nerveus ook. Ik krijg veel van die mensen in mijn workshops. Zo blij dat ze iets van zichzelf hebben. ‘Mijn man de hele dag… en nu ben ik hier heerlijk alleen.’
Kees: Wat ook heel belangrijk is: ontwikkel jezelf en houd je eigen initiatieven. Ik ben zoveel mensen tegengekomen van 65 - 70 die zeggen: 'Ik heb zoveel gedaan, zo hard gewerkt. De mensen komen wel naar mij toe.' Maar dat gebeurt gewoon niet. Een of twee keer misschien. Er zijn barre voorbeelden. Huwelijken worden daardoor soms een hel. En kinderen zitten er ook geweldig mee.
De maatschappij maakt het je tegen. Die zegt: ga maar op vakantie, er wordt wel voor je gezorgd.
Greetje: Daar moet je aan ontsnappen.
Kees: Leuk, dat je dat zegt. De commercie speelt er zo handig op in: Het Zwitserlevengevoel. Keurig gedaan. Maar daar word je toch zo sloom van...
Tips
Samengevat zijn de tips van Kees en Greetje Klinkhamer:- Tip 1. Blijf werken of blijf in ieder geval je eigen dingen doen.
- Tip 2. Laat elkaar vrij.
- Tip 3. Ontwikkel jezelf en houd je eigen initiatieven.
In gesprek met:
Greetje Hubers & Kees Klinkhamer
Werk Greetje Hubers
Kijk voor meer informatie over werk, exposities ed op de website van Greetje Hubers