In gesprek met: Janny van Zuijlen - opleider en loopbaanbegeleider
November 2007: Janny van Zuijlen (1938) leerde ik kennen bij Phoenix, een outplacementbureau. Ik werkte daar in het begin van de jaren negentig. Janny kwam de laatste tijd regelmatig terug in mijn gedachten. Als voorbeeldvrouw. Als voorbeeldvakvrouw die hartverwarmende aandacht en grote deskundigheid in zichzelf geïntegreerd heeft. Ik vond haar terug via Internet. Ze is inmiddels zeventig en werkt nog met plezier. Toen ik haar uitnodigde voor dit interview, mailde ze mij terug: ‘Wie zou er nou toch nieuwsgierig zijn naar wat ik te vertellen heb, Annet?’Als Janny de deur van haar woon- en werkhuis in Velp wagenwijd voor ons openhoudt, zie ik vriendelijke donkere ogen, een dikke bos haar en een zwierige rok en spontaan ontschiet me wat ik denk: ‘Wat zie jij er goed uit’.
Janny is organisatie- en loopbaanadviseur en ze heeft een eigen bedrijf samen met haar partner. Van Zuijlen & de Lijster. Training en advies.
Zeventig; alles mag, niets hoeft
Janny presenteert ons een koffie en begint: ik ben van 1938. Dat betekent dat ik aan mijn zeventigste levensjaar bezig ben. Zeventig is weer heel anders dan zestig. Toen ik zestig werd, had ik nog veel meer het gevoel dat er nog iets moest. Het was nog niet klaar. Ik moet nog wat nieuwe dingen proberen. Dat is anders nu. Het mag allemaal wel, maar het hoeft niet. Zeventig zijn betekent voor mij: ik heb het gedaan zoals ik het heb gedaan, en dan is het tijd om uit te varen.Moeten, moeten, moeten
Uitvaren betekent voor mij dat ik geen dingen meer hoef te doen waar ik geen zin in heb. Dat ik ook rustig nee mag zeggen. Ik ben al gauw iemand die denkt: dat is mijn plicht. Ik heb natuurlijk een opvoeding gehad waarin veel moest (ze stamt uit een Gereformeerd dominees gezin). Je zet je weliswaar af tegen die opvoeding, maar dan moet je weer andere dingen. Dus heb ik altijd heel hard gewerkt. Altijd. Met heel veel plezier trouwens. Ik heb voor geen cent spijt. Maar ik zou het nu niet meer op die manier willen, want de drive was heel erg ‘moeten, moeten, moeten’.Natuurlijk zit daaronder de angst dat je eigenlijk niet goed genoeg bent. Nu is er geen drive meer. Ik ben nog steeds aan het werk. En iedereen zegt ‘wat doe je toch veel’. Maar er is veel meer rust. De dingen komen op me af. Meer doe ik niet. Ik slaap uitstekend en ben vrolijk als ik wakker word. Geniet heel erg van deze jaren. Ik denk wel eens: dit had ik twintig jaar eerder moeten bereiken, maar dingen hebben toch hun eigen ritme. Ze gaan zoals ze gaan.
Doen wat ik leuk vind
Hoeveel ik werk in de week, is heel verschillend. Op het ogenblik heb ik zo’n tiental klanten. Ik doe ook een leergang. De leergang ‘Loopbaanontwikkeling en mobiliteit.’ Voor loopbaanadviseurs die al een vak hebben. Psychologen, P & O-ers, mobiliteits- en re-integratieadviseurs. Diegenen die behoefte hebben om dat vak te verdiepen; om nieuwe handvatten te krijgen. Een cursus van 7 dagen in 5 weken doorlooptijd. Heel intensief. Het zijn kleine groepen, we doen het met zijn tweeën, man en vrouw. Joop de Kler en ik.Je vak overdragen is zo leuk
Er komen tien, maximaal twaalf mensen. Allemaal met een verlangen. De een wil graag heel veel instrumentaria verwerven, de ander wil gewoon dingen beter doen. Maar wat je ook wilt leren, als persoon ben je het instrument. Als je goed in je vel zit en weet wat er speelt bij jezelf en kennis hebt over jezelf, dan sta je open voor een ander en anders ben je bezig met je eigen ingewikkeldheden. Of je eigen projecties.We gebruiken ook heel veel materiaal (wijst naar twee indrukwekkend dikke multomappen) met allerlei instrumenten, mogelijkheden en oefeningen om dat hele proces waar mensen doorheen gaan, te faciliteren. Het is onderhand helemaal uit ‘gedesigned.’ Maar ik vind het nog altijd even leuk. Je vak overdragen is zo ontzettend leuk. Ik ben er destijds bij Phoenix al mee begonnen
Wybertjeseffect
Het werkt als een soort drietraps raket. Je laat mensen een oefening doen (ze moeten het zelf ervaren voordat ze het met een ander kunnen en mogen doen) Als ze ervaren wat het met hen doet is de volgende stap: hoe ga je er naar anderen mee om? En wanneer en waar in het proces pas je het wel en niet toe.Het is een soort wybertjeseffect. Het begint met zelfkennis, zelfanalyse. Daarna komt het ontwikkelen van een visie. Dan komt de focusvraag: wat ga je nou doen? Voor iemand die de cursus heeft gevolgd is er de mogelijkheid tot certificering als registerconsultant bij het CMI (Career Management Institute). Ik geef twee keer per jaar zo’n cursus. Ik zou het zomaar drie keer per jaar doen, maar het zijn open inschrijvingen en die zijn niet zomaar vol.
Vrolijk en nieuwsgierig
Wat ik terugkrijg van cliënten en cursisten is dat ik redelijk licht ben en toch tegelijkertijd ook de diepte in kan. En ik ben een vrolijk mens. Mensen die hier kwamen zeiden vaak: ik ging met plezier naar je toe en kwam opgeladen weer terug. Ja, ik denk dat dat een van mijn kwaliteiten is dat mensen met energie weer teruggaan naar huis. Ik ben een ontzettend nieuwsgierig mens. Ik vind ieder nieuw mens die ik ontmoet weer interessant. Ik kan met aandacht naar iemand kijken; iemand meemaken. En binnen laten komen: wat gebeurt er nou? En als mensen met een vraag komen, dan is dat alleen maar prima, want dan kunnen we het daar over hebben.Werken met mensen vraagt veel energie, hoe doe je dat
Om te beginnen werken we in de opleiding met z’n tweeën. Dat is een groot voordeel. Ik doe deze opleiding ook wel eens In-company bij een grote organisatie. Inmiddels een keer of vier, vijf gedaan en iedere keer zeur ik weer: mag er niet iemand bij? Hoeft niet eens een co-trainer te zijn, die gepokt en gemazeld is. Als er maar iemand bij is. Zo’n groep moet je dragen. En die energie heb je zelf niet altijd. Tja, als ik het wel alleen moet doen, is het gewoon een kwestie van volhouden. Dan ben ik de dag erna best moe. Dan neem ik een ochtend vrij. Dat kan. Zo druk heb ik het niet meer.Dubbelclientsysteem
Ben en blijf wel bezig. In het voorjaar komt er een vervolgopleiding. Voor de Senior loopbaanadviseur. Daar ben ik heel trots op. Die is bestemd voor mensen die al jaren bezig zijn en is bedoeld om hun werkveld uit te breiden. Loopbaanadviseurs moeten veel meer aan de bak met managers. Ze moeten gesprekspartner worden. En veel loopbaanadviseurs hebben daar de ballen verstand van. Die hebben er nog nooit bij stil gestaan dat ze een dubbelclientsysteem hebben.De organisatie heeft ook een probleem en die komt bij jou om dat probleem op te lossen. Ik vind dat je je niet alleen met het individu bezig mag houden. Dus er komt organisatiekunde aan te pas. Ook hoe je je kunt positioneren. Loopbaanadviseurs hebben vaak ideeën over de boze wereld van de manager tegenover het kleine ‘piepeltje’ dat ze zelf zijn. Ze moeten zich leren positioneren in hun deskundigheid. Het is lastig om als loopbaanbegeleider een manager te benaderen en te zeggen: hé, het gaat niet goed. Dat moet je leren. Je moet leren de goeie vragen te stellen en anders te kijken.
Anders kijken
Het begint met anders kijken. Dat je inziet dat iemand een symptoom is van iets. Van een systeem dat kennelijk op een bepaalde manier draait. Daar kun je hopelijk aanknopingspunten vinden en eraan meehelpen dat er iets anders gebeurt.De rode draad in mijn leven is dat ik altijd nieuwsgierig ben naar wat mensen doen. Dat had ik als kind van drie vier al. Zo liep ik door Dinteloord waar ik werd geboren. Volgens mijn vader en moeder liep ik steeds weg. Maar dat was niet zo. Ik was altijd op weg ergens naar toe. Dan ging ik kijken wat de mensen deden. Dan liep ik naar de bakker om te kijken wat die deed. En naar de smid om te kijken hoe het met die paarden ging. En naar de winkel om te kijken naar die zakjes. Ik ben natuurlijk van voor de oorlog. Toen waren er nog zakjes in de winkel waar van alles in werd afgewogen.
En eigenlijk ben ik nooit anders geworden. Ik ben altijd blijven kijken naar waar mensen mee bezig zijn, wat ze doen.
John van Hecke en Phoenix
Ik lees ontzettend veel, maar wat me meer heeft beïnvloed dan al die boeken (wijst naar de rijen achter zich) is de tijd bij Phoenix geweest.Ik heb eerst op het SIOO (MBA opleiding)gezeten om te zorgen dat ik een goede organisatieadviseur werd en daar ben ik nog zes jaar blijven hangen in de staf. Ik had toen ook al een eigen organisatieadviespraktijk. Toen kwam John van Hecke met zijn Phoenix en die bracht een heel andere wereld met zich mee. Dat was eind jaren tachtig. ‘Ik ga een bureau oprichten, doe je mee?’ vroeg hij. John van Hecke bracht een spirituele wereld binnen mijn bereik, die ik vanuit het gezin waar ik opgegroeid was totaal niet kende. Toen zijn we met het hele bedrijf in Findhorn geweest, afijn die draad ken jij ook, Annet. Daar was jij ook bij. Ik ben daar nog een aantal keren teruggeweest. Voor speciale opleidingen, o.a. The game of life.
Die ervaringen hebben me geleerd om te zien dat er geen scheiding is tussen het profane (gewone) en het spirituele/geestelijke. Ik was opgevoed met een enorme afstand tussen God daar (een strenge boze God) en de wereld hier, om ons heen. Je moet dat bij elkaar brengen, je moet die twee kanten integreren. Dat was zo rond mijn vijftigste.
Voor die tijd lag dat bewustzijn al klaar, maar het was alleen niet wakker gemaakt. Dat deed John.
Reisdocumenten van haar pelgrimstocht naar Santiago de Compostella.
De WebSite van Janny kunt u hier vinden
In gesprek met:
Janny van Zuijlen (1938)
