In gesprek met: Henk Snoeijers
Maart 2008, Over inspiratie, weer studeren, seksuologie, voldoening in je werk en frustratiegebonden budgetten.Henk welkom. Je hele werkzame leven werk je al bij het RIAGG en jij bent een van de weinigen die wij kennen die in de tweede helft van zijn vijftiger jaren opnieuw met een studie aan de RINO Zuid-Nederland is begonnen. We weten dat veel meer van onze leeftijdsgenoten een late studie oppakken. We zijn benieuwd naar jouw verhaal.
Inspiratie kwijt
Henk: Ik was zesenvijftig toen ik met de studie seksuologie begon, dus nog bijna tien jaar voor mijn pensioen. Ik merkte dat ik in mijn werk de dynamiek begon te verliezen. Er zat geen inspiratie meer in. Zo wilde ik niet naar mijn pensioen toe. Ik had een aantal iets oudere collega’s die eigenlijk allemaal veel te vroeg over hun pensionering zaten na te denken. Het was nog veel te ver weg. Ik heb me altijd al, via kortere studies, bijgeschoold, bijvoorbeeld: Oplossingsgerichte therapieën, Kinder- en jeugdpsychiatrie en Persoonlijkheidsstoornissen. En toen dus de keus voor seksuologie.Seksualogie
De aanleiding was dat SPV’ers (Sociaal Psychiatrisch Verpleegkundigen) gingen werken in huisartsenpraktijken. Ik deed de coördinatie van dat hele gebeuren in Zutphen en Deventer. Wilde dat iedereen van de collega’s goed meekon. In die tijd kwam ik af en toe mensen tegen met seksuele problemen. Ik begon me te realiseren dat huisartsen niet weten hoe ze daar naar moeten informeren of mee om moeten gaan.Belangrijk goed in een mensenleven geen luxe probleem
Seksuele gezondheid is een belangrijk goed in het leven van de mens. De mogelijkheden om daar hulp voor te zoeken zijn eigenlijk heel minimaal in Nederland. Er bestaat een Nederlandse Vereniging voor Seksuologie. Met zo’n 4000 a 5000 leden. Een percentage daarvan bestaat uit wetenschappers. Ook hulpverleners die opgeleid zijn tot seksuoloog zijn daarbij aangesloten. Zij proberen de seksuologie als een belangrijk goed in het leven van de mens te bestempelen. Maar er zijn maar weinig geregistreerde seksuologen. Er zijn in heel Overijssel maar zo’n twaalf mensen waar je terecht kunt. Zorgverzekeraars hebben lange tijd seksuele problemen als een luxe probleem gezien.Zwaar maar inspirerend
Als je inschrijft voor een van de vier opleidingen in Nederland wordt via een toelatingscommissie beslist of je wordt toegelaten. En ik kwam terecht in Maastricht. Pokkeneind reizen. Iedere week weer. Maar ik heb het met zoveel plezier gedaan. Het is een echt vak. Behalve de inhoud waren de kontakten ook zo interessant. Je ontmoet weer nieuwe mensen. Op een volstrekt ander gebied. Dat voedt ontzettend. Ik reisde eerste klas. Bijna twee jaar lang. Dat was rustig en dan kun je een paar uur werken. Ik denk dat de studie belasting 20 uur bedroeg. Naast 40 uur werken. Wel veel. Vooral het lezen. Elk weekend las ik uren. Er is niet veel Nederlandse literatuur. De RINO wilde op een hoog niveau afleveren. Veel onderzoek uit Amerika, dikke boeken. Het was veel gevraagd, ook zeker privé, maar ik heb het niet als belastend ervaren.Hoofdtaak
Het is de hoofdtaak van mijn werk geworden. Ik doe vierentwintig uur seksuologische hulpverlening. Ik doe nog acht uur crisisdienst. Je moet niet alleen met seksuologie bezig zijn. Er moet een tegenhanger zijn. Ik werk heel nauw samen met de afdeling gynaecologie van het Deventer ziekenhuis. Samen met een vrouwelijke collega overigens. We zijn voornemens in september met een polikliniek seksuologie te starten in het ziekenhuis. Mensen blijven het toch lastig vinden om door de schuifdeuren van het RIAGG naar binnen te gaan.Symposium
Vorig jaar oktober hebben we samen met gynaecologie een symposium georganiseerd. Heel succesvol. Het was zo leuk om allerlei sprekers uit te nodigen die ik kende vanuit mijn studie en van andere symposia. En het was relatief gemakkelijk om ze over de brug te krijgen, tegen een belachelijk laag honorarium. Al die mensen vinden het belangrijk dat het in de aandacht komt.Juiste keuze
Ja, ik denk dat ik dit vak opnieuw zou hebben gekozen. Ook de route die ik gedaan heb. Eerst kinder- en jeugdpsychiatrie. Na elf jaar dacht ik toen ’Ik moet het roer eens verleggen’ en toen ben ik naar de volwassenensector gegaan. Toen heel lang de crisisdienst gedaan. En toen dacht ik: nou wil ik nog een keer het roer omgooien. Volstrekt wat anders doen. Zodra ik ging werken op basis van ‘Nou weet ik het wel’ koos ik wat anders. Als mijn inspiratie wegvloeide ging ik weer op zoek. Mijn organisatie biedt niet zo ontzettend veel mogelijkheden, dus ik moest er zelf heel actief in zijn.Van kostenplaatje naar beloning
Bij seksuologie poogde ik al wat langer om erin te komen. Dat werd door het management afgeremd. Die keken natuurlijk naar het kostenplaatje. De opleiding was duur en ze zagen niet direct de noodzaak in. Ik heb veel aan de bel moeten trekken en eigenlijk wel een beetje moeten drammen. Iemand van het management zag het liefst dat seksuologie vertegenwoordigd werd door een vrouw. En dat begrijp ik wel. Als vrouwen klachten hebben, praten ze liever met een vrouw. Uiteindelijk heb ik het toch voor elkaar gekregen.Voldoening
De tevredenheid van mijn klanten geeft veel voldoening. Als je afsluit, veel meer dan eerder in de sociale psychiatrie, heb je mensen geholpen met een bepaald probleem, dat soms echt ernstig is. Dan is het toch mogelijk met behulp van de behandelingen die er zijn de problematiek gedeeltelijk en soms ook geheel te verhelpen.Dyspareunie
Wij werken volgens de DSM-klassifikatieprincipes. Diagnose bijvoorbeeld: Vaginisme of dyspareunie (letterlijke vertaling is niet passende bedgenoten). Recent had ik een echtpaar dat was verwezen door een uroloog; de man had op jonge leeftijd een hernia. Als de hernia heel ernstig is, kunnen de zenuwen afgekneld worden, dan krijg je uitvalsverschijnselen. Dat mate van afknelling bepaalt of iets weer gaan herstellen. Dan ontstaan er ook erectiestoornissen. Eerst moesten de mensen verwerken wat er was gebeurd. En dan blijkt dat een deel niet helemaal herstelt. Dat herstel gaat hoogstwaarschijnlijk wel verder, maar de angst heeft er grip op gekregen. Die man werd als het ware toeschouwer van zijn eigen lijf.Psychische impact en Viagra
Het is een combinatie van somatiek en kijken welke medicijnen nog behulpzaam kunnen zijn vanuit het medisch perspectief. Het gaat niet altijd om deze combinatie; de psychische kant kan ook een belangrijke rol spelen. Viagra was als middel sterk in opkomst. Maar mensen gaan na verloop van tijd geen herhaalrecept meer halen. Het zit hem niet alleen in het hebben van een erectie maar ook in intimiteit. En in de geborgenheid binnen een relatie.Vaak afspraken verzetten
Het is wennen voor mensen om zeer openhartig te praten over hun seksualiteit. Alle informatie blijft binnenkamers. Er is geen enkele hulpverlener die toegang heeft tot het dossier. Ik werk met mensen die een groot herstelvermogen hebben, heel dankbaar, zo in deze fase van mijn leven.Waar ik de eerste tijd aan moest wennen, was dat mensen met de regelmaat van de klok de afspraken wilden verzetten. Soms bijna alle afspraken in de week. Maar het zijn over het algemeen jonge echtparen, die allebei werken en hoe vertel je aan je baas dat je naar een seksuoloog toe gaat. Die zegt vast: doe dat maar in je eigen tijd. Dus ik moest altijd zoeken naar gaatjes en nu houd ik ook spreekuur op dinsdagavond. Dit werk kan ik heel goed na mijn pensionering nog doen.
Frustratiegebonden budgetten
En nu de andere kant. De hele ellende met de DBC’s (Diagnose Behandel Combinaties) en al die administratieve lijsten en dat computergedoe. Ik moet ervoor waken, dat dat niet de leuke kant van het werk overschaduwt. Die enorme boekhoudermentaliteit. Het kost me veertig procent van mijn tijd. En dat legt een behoorlijke druk op mijn werkplezier. Ik begrijp natuurlijk ook wel dat deze door de overheid aan de RIAGG's opgelegde administratie nog kinderziektes kent. Zoiets invoeren gaat in de praktijk natuurlijk niet zonder vallen en opstaan, maar bij mij is het vaak meer vallen dan opstaan.Een voorbeeld: ik zie een patiënt. Daarna moet ik ongeveer tien velletjes gaan invullen. Personalia, ziektekostenverzekeraar etc. Maar bijvoorbeeld ook het sofinummer. Ik durf het soms niet te vragen aan mensen. Vervolgens moet je een rapport maken. Een seksuologische intake is een vrij uitgebreide intake; de somatiek, alle psychologische facetten, maatschappelijke aspecten en de opvoedingsgeschiedenis. Op zich wel leuk.
Eerst regels dan mensen
Dat verwerk je dan allemaal in een verslag en dat gaat naar de administratie. Die worden overspoeld met dat soort pakketten. Die moeten het invoeren in het systeem. Zolang het niet is ingevoerd, kan ik niks met mijn kontakten. Dus ik plak zelf overal stickertjes op om te weten hoe het zit met wie. En wat ik moet onthouden. Ik heb daar niet zo’n systeem voor. Dan krijg ik uiteindelijk bericht dat het in de computer is opgenomen.
Het systeem is nu twee jaar gaande en er zitten nog heel veel fouten in. Ik zal je toch eens even wat opsturen. Ben benieuwd of jullie het snappen. Van die velletjes. Alleen de taal al. Ik zat het vanmorgen nog te lezen. Het User systeem heet het. Van die stomme afkortingen FFK. Moet ik weer gaan bellen, wat is nou een FFK? Ik kwakte het net zo lief in de prullenbak.
Als het eenmaal loopt, dan gaat het wel, dan moet je de discipline hebben om na een contact alles bij te werken.
Mentorschap
Voor de rest doe ik het werk nog steeds met veel plezier. Op mijn achtenvijftigste. Ik krijg meer de rol van mentor nu ik ouder word. Er werken veel junior en senior hulpverleners. Ik vind het heel prettig met hen in dialoog te zijn. Je weet gewoon uit ervaring dat het leven en de levensproblemen door zoveel facetten worden beïnvloed. Die breedheid van kijken heb je niet zo paraat aan het begin van je carrière. Dan houdt je je meer vast aan protocollaire behandelmethodes. Ook voor mij zijn die gesprekken belangrijk en inspirerend, want hun vragen, meningen en inzichten houden me scherp. Zo leer je toch met elkaar elke dag weer wat nieuws.Afbeelding De reizende commentator:
bron NRC Handelsblad zaterdag 8 maart 2008
In gesprek met:
Henk Snoeijers (1950)
