In gesprek met: Hanna Bakker
Januari 2009, Over senioriteit, meesterschap, chaos, je eigen compas vertrouwen en het leven als Shakespeariaans drama.
Senioriteit
Tja, wanneer is iemand een senior? Wanneer noem je iemand senior? Eigenlijk is senior een verkeerde benaming. Althans dat vind ik. Je kunt wel zeggen; iemand bereikt op een gegeven moment een zekere senioriteit, maar in de taal is dat zo verschrikkelijk gekoppeld aan leeftijd. En ik denk dat dat niet waar is. Ik denk dat veel jongeren ook senioriteit kunnen hebben. Dat je niet per se de vijftig gepasseerd hoeft te zijn.Vakgebonden
Wat mij betreft gaat het om de mate van beheersing en een zeker meesterschap in een vak. Dat je, wat je doet, in de vingers hebt. Dat je jezelf daarin vertrouwt. Dat je het niet per se nodig hebt dat iemand tegen je zegt dat je het goed doet. Dat je van binnenuit het idee hebt dat je het aankunt met alles wat je geleerd hebt. Alles wat je in je hoofd heb, alles wat je gevoelsmatig meebrengt. Kortom dat je iets doet met alles wat je hebt.De regeltjes voorbij
Een heel goed voorbeeld van een jongere in dit opzicht vind ik Janine Jansen. Die is natuurlijk al zo jong begonnen met het veroveren van haar meesterschap, met een duidelijk doel voor ogen. En tegelijkertijd denk ik dat als je het haar zou vragen, ze nog lang niet vindt dat ze met meesterschap bezig is.Ik vind bij meesterschap ook horen dat je, als je het in de vingers hebt, je het daarna weer los kunt laten en niet meer vast zit aan regeltjes en aan wat je geleerd hebt. Meesterschap kan je hele leven door, op verschillende momenten, ontstaan op verschillende vakgebieden. En op verschillende leeftijden. Als je heel jong je meesterschap verwerft op een bepaald gebied, lijkt mij, dat je daarna een volgend vakgebied uitzoekt en opnieuw meesterschap wilt verwerven. Dat heb ik in ieder geval zelf gedaan.
Kiezen uit hartstocht
Ik zelf wilde van jongs af aan graag het onderwijs in. Toen had ik natuurlijk het beeld van ‘de juffrouw voor de klas’ voor ogen. Maar ook die eerste keuze had al te maken met mijn hartstocht, die ligt bij het helpen van mensen om zich te ontwikkelen. Als ik daar achteraf naar kijk, had ik na een jaar of zeven, acht, zoiets als: dat is goed. Dat weet ik nu wel. Toen was ik een jaar of zevenentwintig.In mijn andere keuzes heb ik altijd voortgebouwd op 'willen overdragen, willen doorgeven'.
Bevoegd en erkent
Ik koos voor de dramakant; daar ging het ook om het stimuleren van mensen. Heb de opleiding gevolgd die georganiseerd werd door het Nederlands Centrum voor Amateur toneel (een buitenschoolse opleiding) die ik heb afgesloten met een onderwijsbevoegdheid.Ik wil daar op een gegeven moment een bepaalde erkenning voor hebben. Ik was de enige van die kadergroep die dat officiële dipoma heeft behaald. Je moest daarvoor wat ingewikkelde dingen doen, maar dat diploma wilde ik hebben. Ik wil, al is het alleen maar aan mezelf, laten zien: hierin ben ik bevoegd en erkend.
Daar heb ik jaren in gewerkt, inmiddels op middelbare scholen en in volwasseneneducatie. Regisseren. Kwaliteitsverbetering in het onderwijs. Les geven aan onderwijzers.
Via kleine stapjes
Ik denk wel eens dat ik het beste heb meegekregen uit die twee opleidingen, de onderwijs- en de dramaopleiding. Die hebben me sterk gevormd.De onderwijswereld heeft me geleerd hoe ik bepaalde doelen moet bereiken. Hoe je iets groots in kleine stukjes kunt knippen en kunt zorgen dat via al die kleine stapjes mensen en kinderen uitkomen bij de aanvankelijk onderwijsdoelstelling. Die doelstelling veranderde hoe langer hoe meer in waar zij zelf naar op zoek waren.
Patronen herkennen
De dramakant heeft me de kracht van verhalen en inleving geleerd. Zelfs op het huidige moment, in deze tijd van chaos, denk ik: Dankzij mijn drama-achtergrond denk ik in patronen. In alles zitten patronen. Chaos, wat is chaos nou eigenlijk? Chaos betekent in mijn optiek dat er iets van een andere orde gebeurt. Er zijn nieuwe patronen. Of patronen die heel ergens anders vandaan komen, maar nu worden opgepakt. En sommige patronen herken je soms toch ook vanuit de oude situatie.Verbinding
Als je een rol wilt spelen, combineer je dat zicht op patronen met inlevingsvermogen. Ik kom uit de oude Stanislavski school. Daar gebruikte men steeds dezelfde methodiek: je plakt een rol niet op je, maar je gaat zoeken wat die rol voor lijnen en verbindingen heeft met je eigen leven. En die breng je dan naar buiten. Je richt je als het ware eerst naar binnen en vervolgens kun je het naar buiten brengen.Dat leidde tot mijn volgende stap, coaching- en begeleiding werk.
Randjongeren
Ik herinner me overigens het moment dat ik mijn meesterschap bereikte in mijn dramatijd. Dat was een moment van enorme blijheid. Zo kan ik me voorstellen dat een meester-meubelmaker vroeger vol trots naar zijn kast keek en dacht: Dat was het.Voor mij was het een toneelstuk dat ik gemaakt heb samen met een groep randjongeren in Den Haag. Het was een project van een jaar, helemaal gebaseerd op hun eigen belevenissen, hun eigen ervaring, hun visie op dingen. Dat is zo’n vreselijk mooi stuk geworden, daar hebben we ook een halfjaar mee rondgetrokken. Het ook echt op de planken gebracht. Geweldig was dat.
Uiteindelijk doet iedereen het zelf
Op dat moment heb ik zoiets als: dit is tot stand gekomen – zonder jezelf op de schouders te slaan - maar dat was niet gebeurd als ik het niet had kunnen coördineren en inspireren. Er lijn in had kunnen zetten en lijn in had kunnen houden. Uiteindelijk is het uit die mensen zelf gekomen, dat kan niet anders. Als je in de mensenbusiness werkt, weet je dat mensen het zelf doen. Maar daar heb je invloed op, daar geloof ik in. Ik denk dat ik toen ook weer rijp werd voor nieuwe dingen.Business School Nederland
Ten slotte ben ik met mijn verworven bagage terecht gekomen bij de Business School Nederland. Een particulier opleidingsinstituut voor Master in Business Administration. Er worden ook cursussen en begeleidingen/coaching gegeven voor managers en leidinggevenden. Daar werk ik tot op de dag van vandaag.Ik ben begonnen als docent managementvaardigheden, later werd ik studiebegeleidster en programmaontwikkelaar. Ik ben veel als coach opgetreden voor mensen die met de vraag bezig waren hoe ze hun talenten en vaardigheden in balans konden brengen. Zowel in het werk als privé.
Eigen compas volgen
Het meest heb ik geleerd van mijn studenten en coachingsklanten. Ik ben mijn 'eigen instrument' geworden, dat betekent voor mij dat je durft te varen op de balans van je ratio, ervaring en gevoel. Je eigen kompas. Ik neem mijn intuïtie heel serieus.Ik merk dat mijn senioriteit gewaardeerd wordt door collega’s, vooral ook door de jongere. Ik denk dat dat sterk te maken heeft met mijn oprechte belangstelling voor hun visie. Ik waardeer de nieuwe kennis die zij met zich meebrengen ten zeerste. Ik geloof in het ouderwetse 'meester-gezel' model. Vanuit die houding werk ik. Zonder dat ik me daar ooit over uitspreek, wordt dat wel zo gevoeld, geloof ik.
Shakespeariaans drama
In deze tijden, die we complex en chaotisch noemen, neem ik, als senior, wat meer tijd voor introspectie. Dan is het gemakkelijker om de mensen in mijn omgeving de steeds terugkerende patronen te laten zien. Veel in het leven is een Shakespeariaans drama. Als je dat ziet, wordt je vanzelf rustiger, zie je ook de humor ervan in, weet je dat je niet zo snel je vertrouwen hoeft te verliezen. Wind je je niet zo op.Dan kun je een voorbeeld zijn in je doen en laten.
Docente Hanna Bakker tussen de afgestudeerden van de Business School Nederland (vooraan 4e van rechts)
In gesprek met:
Hanna Bakker (1946)
