In gesprek met: Berry Batenburg
Mei 2010. Over werken, ontslag nemen, moeilijk aan de bak komen, principes, koorzingen, inspiratie en iets zinnings doen in je leven.Ik raakte ergens in het begin van de jaren tachtig mijn werk kwijt. Ik kwam uit de bouwmaterialenhandel. Daarvoor had ik acht jaar bij mijn vader gewerkt. Die had een bedrijf in agenturen. Mijn vader en ik hebben dezelfde karakters. Hij wilde mij te weinig loslaten en ik wou meer. Meer vrijheid. Ik kreeg er hoofdpijn van. Je hebt iets, zei de arts, dat je moet oplossen. Dus ik met mijn vader gesproken, maar daar viel niet mee te praten op dat moment. Anders wel, hoor. We gingen uit elkaar, aanvankelijk nogal heftig.
Daarna deed ik de export van een Duitse steenfabriek voor de Nederlandse markt (stenen en vloertegels, allemaal natuurgebakken producten). Ik had eerst met de eigenaar van het bedrijf van doen. Die liet mij de vrije hand en daar kon ik heel goed mee uit de voeten. Wat ik overlegde vond hij in negen van de tien gevallen prima.
Herr Batenburg
Ik had mijn eerste gesprek met die Duitsers vlak voor Pasen. Ik vertelde aan de eigenaar van die steenfabriek hoe het me vergaan was, dat we met ruzie uit elkaar waren gegaan, maar dat hij mijn vader bleef en dat ik ervoor zou zorgen dat dat zo bleef. Achteraf ben ik daar zo blij om, want het is gemakkelijker om afstand te nemen en weer naar elkaar toe te gaan, dan om als twee kwaaie beren op elkaar af te stappen. Maar ik vond het niet echt een visitekaartje.'Ach,' zegt die Duitser, 'Herr Batenburg, das kommt so viel vor.' Later is het weer prima in orde gekomen. Mijn ouders leven niet meer, maar ik denk met een goed gevoel aan ze terug.
Draufganger
Een paar jaar later had ik bij dat Duitse bedrijf te maken met een verkoopleider uit Duitsland. Die moest ook Nederland en België overnemen. Dat was echt een Duitser, jong, een draufganger. Na zo’n anderhalf jaar werd de verantwoording aan hem overgelaten. Op een gegeven moment ging het echt niet meer. Dat was een week voor de Kerst. Toen zette hij me voor het blok. En ik zei: dan trek ik me terug. Ik had geen zin om door te gaan en dan aan een zijden draadje te hangen.Principieel, maar niet slim
Dat is het domste geweest wat ik gedaan heb. Het was een principe van me: Als ik er voor ga, dan doe ik het ook, maar als ik het niet zie zitten, dan stop ik. Ik kwam in de problemen; na de winter komt de bouw met plannen en dan gaat het weer beginnen. Mijn taak was het om bij voornamelijk architecten, gemeentes en pensioenfondsen langs te gaan. Om te zien ons product in de bestekken te krijgen. Daar wordt het bouwmateriaal in vastgelegd.Crisis in de bouw
In die tijd, de jaren tachtig, ontstond er net een crisis in de bouw. En een crisis in de economie, die heeft jaren geduurd. Het vervelende in mijn branche is, al ben je er maar een half jaar uit, dan zijn ze je al bijna vergeten. Hier in Nederland gingen steenfabrieken dicht. Ik kon toen nergens meer aan de slag. Ik was wel eerder weggegaan en dan kon je zo maar ergens anders weer beginnen. Daar heb ik me goed op verkeken.Nummer twee
Ik solliciteerde wel en werd iedere keer nummer twee. Wat ik ook deed, het mocht niet baten. Van het besluit zelf heb ik geen spijt. Maar ik had financieel beter op moeten letten. Ik ga wel graag recht door zee, ook met consequenties als het moet, maar dit ging toch wel erg ver.Huizen ruil
De rente van de huizen stond heel hoog. Twaalf en een half, dertien procent. Toen wij kochten in 1976 was het acht en een kwart. Zodoende moesten we ons huis uit; we woonden hier in deze straat. We konden van huis ruilen met de mensen die het huis van ons kochten, wij konden verhuizen naar Het Zwanevlot. Aan de oude makelaar van der Beek, een perfecte man, heb ik de situatie uitgelegd. Hij zei: ‘Ik regel dat wel.’We hadden zoveel minder terecht kunnen komen.
Moeilijke jaren
Als ik een mogelijkheid zag voor een baan, dan ging ik er wel voor. Maar het was toen jaren lang heel moeilijk. Ik kon heel stil worden en me terugtrekken. Het zijn natuurlijk geen onderwerpen waar je heel gemakkelijk over praat. ‘t Is dat het nu zo uitkomt. Ik heb er overigens geen last van om hier te lopen terwijl ik hier ook heb gewoond. Ik loop er ook niet mee te koop, maar het is waar: tijd heelt ook wonden.Wij hebben ons wel gered. Mijn vrouw kwam vrij snel aan het werk. Eerst in de huishouding en later bij modehuis Ter Horst en van Geel. Maar ik niet. Dat vond ik wel vervelend, hoor. Ik had ook nog zo mijn idealen. Ik zocht wat. De gemeente wilde mij ook helpen. Een begeleider heeft me helemaal doorgecheckt en kwam tot hogere dingen dan ik over mezelf dacht. Dat was wel leuk.
Bij de post
Het enige wat er uit kwam was vrijwilligerswerk in het Gelre Ziekenhuis. Hier in Zutphen en in Apeldoorn. Daardoor heb ik een bredere blik gekregen. Er werken ongeveer 360 vrijwilligers. Ik was daar projectleider. Allemaal mensen van mijn leeftijd, soms iets jonger, maar vaak veel ouder. Mensen van vijfenzeventig en tachtig die nog vitaal zijn. Een jaar of twee geleden ben ik bij de post terecht gekomen. Ik wilde per se niet in de bijstand. Daar hebben we heel even ingezeten.Nooit in de bijstand
We doen het nu met het minimum, maar dat is beter dan de bijstand. De generatie voor mij, mijn ouders, hadden dat heel sterk. Een WW-uitkering, een bijstand, dan was het niet best met je. Het kon even niet anders. Maar je bent je vrijheid kwijt.Twintig kilo lichter
Ik heb echt nagedacht over TNT: als ik ja zeg en het valt me tegen, kan ik weer terug. Maar als me iets is meegevallen dan is het dit. Ik ben om te beginnen twintig kilo afgevallen. Twee en een half, drie uur lopen. Elke dag. Het is goed voor mij, ik ben geen sportman en heb het altijd veel te druk gehad, geen tijd. Hobby’s heb ik ook al niet.Alleen zingen doe ik graag. Ik zit in het zangkoor van het Apostolisch genootschap. Ik heb ook acht jaar in het landelijk koor gezeten. Daar moest je auditie voor doen. Zo jammer dat dat is afgelopen.
Inspiratie
Zingen gaf mij heel veel voldoening. Als wij landelijke bijeenkomsten hadden, was er elke week een repetitie, en als we zes weken voor een uitvoering zaten, twee keer per week. Repetitie in Amersfoort. Dan was het om zeven uur weg. En 's avonds om twaalf uur weer thuis. Dan zou je zeggen dat je moe bent, maar dat is niet zo.Anderhalf uur daarna zat ik nog beneden in de kamer. Dan zat ik nog na te genieten. Dat gaf mij inspiratie. Daar maakte ik ook weer vrienden. Je houdt van hetzelfde. Als je in een plaatselijk koor zit, wordt je niet echt langs een meetlat gelegd. Je hoeft niet aan een bepaalt hoog niveau te voldoen. Het mag wel, maar je moet het gewoon doen met de mensen die je hebt. Dat is je uitgangspunt. Je mag blij zijn als je voldoende vrijwilligers hebt.
Conservatorium
Maar in een landelijk koor letten ze op hoe je het doet. Als het niet goed genoeg is, moet je zangles gaan nemen. Ik heb mijn muzikaliteit meegekregen van mijn ouders. Dat heb ik veel te laat ontdekt. Anders was ik er professioneel nog wat mee gaan doen. Ik was 55 toen ik naar het conservatorium in Arnhem ging. Had alle papieren meegenomen. Zou testen en audities doen. Maar die auditie lukte toen net niet, omdat het het einde van het seizoen was.Toen schoven ze me door naar eind augustus en ik hoorde maar niks. Ik ben gaan bellen en kreeg een muziekleraar aan de lijn: ik was veel te oud. Toen werd ik toch zo kwaad, dat is pure discriminatie. Ze zeggen gewoon: we hebben tot uw 34e invloed op uw stem. Daarna kunnen we er niks meer aan verbeteren. Ik ging er niet naar toe om mijn stembanden te verbeteren, maar om zelf een betere prestatie neer te kunnen zetten binnen mijn gegeven mogelijkheden.
Verbittering
Ik denk dat mijn apostolische achtergrond me enorm heeft geholpen. Ik ga er elke zondag heen, het inspireert me en geeft me rust. Ik ben natuurlijk wel eens verbitterd geweest, het valt niet mee om steeds tweede te worden. Ik kwam bij een Tegelfabriek in Duitsland, een keer vlak voor Pasen en kende dat hele proces van haver tot gort. Ze hadden een leuke verkoop in Nederland. En de exportmanager zei, ik moet het even met de directie bespreken, maar na de Pasen hoort u van ons. Hij heeft me alles laten zien, de fabriek, de ovens die aanbleven tijdens de Pasen, kortom alles. Het was enkel nog maar een formaliteit. Twee dagen na de Pasen ontving ik een brief dat ik het niet werd.Geduld en rust
Als je in een positie zoals ik zit, moet je geduld hebben. Als ik in een situatie kom dat ik het even niet meer weet, dat ik op zo’n plek ben waar ik niet wil wezen, dan neem ik rust. Dan trek ik mij terug. Wat zijn de gevolgen en wat moet ik eraan doen om dat in goede wegen te leiden. Dat is moeilijk, dat doe je niet in paar dagen, of een paar weken, je moet so wie so door. Maar je moet proberen zo in rust te blijven dat je het kan overzien. ‘t Lukt de ene dag beter dan de andere dag.Iets zinnigs doen in je leven
Door mijn Apostolische achtergrond open ik me, terwijl ik in rust ben, ook voor andere dingen. Ik voel me daar thuis, omdat ik daar heb meegekregen dat je iets zinnigs moet doen in je leven. Ze helpen je op pad om niet alleen voor jezelf te leven. Een doel te hebben, respect voor elkaar te hebben en andere mensen te helpen.
In liefde werken aan een menswaardige wereld.
En dat haalt je uit je isolement.
In gesprek met:
Berry Batenburg (1946)
