In gesprek met: Ane Sijsma
Augustus 2011. Over verzekeringsland, Centraal Beheer, Management Development, mobiliteit en de kracht van creativiteit en verbeelding.Een directeur van de BAM, een klant van mij, die ik na een paar jaar weer tegenkwam, vroeg ik: ’Hoe is het met je droom?’
Hij antwoordde: ‘Ane, maar jij dan, hoe is het inmiddels met jouw droom? Heb jij nog veranderingen in je leven aangebracht?’
Ik praat nu over een jaar of drie, vier geleden. Ik voelde me ontzettend aangesproken. Ja, ja, dacht ik, Ane, je moet zelf ook mee. Ik moffel mijn leeftijd altijd een beetje weg.
Verzekeringsland
Door mijn achtergrond ben ik in verzekeringsland gekomen; mijn grootvader en vader zaten in de verzekeringen. Ik heb een oudere broer, die precies wist wat hij wilde. Altijd al: tropenarts. Dus die was verloren voor het bedrijf van mijn vader. Ik was de tweede zoon. Vader zei: ‘Ga maar economie studeren, dat is leuk voor later, dat past wel.’ Dus ging ik economie doen en rechten.Toen ik klaar was dacht ik: ik had eigenlijk psychologie willen doen. Het was volstrekt ongeloofwaardig om daar te blijven hangen, dus ben ik gaan werken. Door die belangstelling voor de psychologie ben ik uiteindelijk toch in die hoek terecht gekomen. Gedreven door de vraag: Wat doen die mensen hier op aarde? Ik noem dat een late roeping. Economie en rechten was voor mij een soort algemene ontwikkeling.
Van commercie naar MD
Ik ben destijds bij Achmea overgestapt van de commercie naar Management Development. Ik vond commercie ontzettend leuk. De buitenkant van het bedrijf, de dynamische kant, de klantenkant, de ontwikkelkant. Maar ook de zachte kant van de organisatie: wat drijft mensen.Ik heb altijd mijn eigen banen bedacht. Dat was voor mij de eer. Eigenlijk een soort geloof: ik ben verantwoordelijk voor mijn eigen leven. Voor mijn eigen werk. Ik mag dan binnen een groot concern werken, maar ik ben mijn eigen werkgever. Dus ik heb altijd heel veel energie gestoken in het bedenken van mijn volgende baan. Mijn voorlaatste baan binnen Achmea was Internationale Zaken. Dat heb ik zes jaar gedaan.
Wat lees ik eigenlijk
Bij Internationale Zaken heb ik mijn eigen creativiteit ontdekt. Op het laatst verveelde ik me. Toen ben ik voor mijn boekenkast gaan staan en zei tegen mezelf: Ane, je leest alleen maar boeken over filosofie en psychologie, daar zit jouw hart. Dus, geen gezeur, je volgende stap is iets in die wereld.Toen ik dat besloten had, overviel mij een weldadige rust. En het hoe of wat, dat werk ik dan rustig uit. In gesprek met de Raad van Bestuur zei ik: 'Heren ik heb een plan. Ik ga nu mijn laatste drie jaar in en wil graag directeur Management Development worden. Kunnen we daarover praten?' En zij reageerden: 'Goh, wat leuk. Maar waarom eigenlijk?' Nou zei ik, later 'als ik groot ben', dan wil ik daarin door. Ik wil nu eigenlijk de brug slaan. Toen wilden ze me eerst directeur P & O maken. Nou, zei ik, gun me nou een stukje MD, dat vind ik het leukste.
Ik had al een voorzet gedaan bij Hans Advokaat, directeur P & O. Wat vind je ervan? OK, zei Hans, neem jij MD, dan neem ik jouw baan over. Dus we hebben van baan geruild.
Fysieke mobiliteit creëert mentale mobiliteit
Op die manier werkte ik ook met de mensen die ik binnen MD begeleidde. Dat schrijf ik ook in mijn boekje De Verbeelding. Fysieke mobiliteit in zo’n organisatie creëert mentale mobiliteit. Ik vond het vader-kind model helemaal niks. De raad van bestuur bedenkt voor jou wat jij gaat doen.Ik heb een mobiliteitsbeleid ontwikkeld waarbij iedere directeur of adjunct (zo’n 200) die langer dan drie of vijf jaar op een baan zat, het verzoek kreeg om zijn volgende baan zelf te bedenken. Dat gaf paniek, vraagtekens en weerstand. Ik heb toch doorgezet. Ik was toen zelf 57.
Het lukt niet altijd. Als je een gat hebt in je formatie moet je soms tegen iemand zeggen: je moet echt van Leeuwarden naar Den Haag.
Uit je comfortzone
Hoe het ging? Ik ging langs bij mensen en zei: ’Je zit hier nu acht jaar, je hebt het perfect gedaan, prima. Je moet maar eens ‘moven’. Wat zou je willen; zeg het maar. Ga met je vrouw praten en met je vrienden. We spreken elkaar over drie maanden.’ Ze kregen ook coaching.Ja, antwoordde iemand dan: Maar dan moet ik mijn mooie woonboerderij in Leeuwarden opgeven. Ja. Dan dachten ze eerst: OK, het wordt Apeldoorn. Dat kan net. Vier maanden later zei zo iemand dan: ‘Den Haag mag ook wel.’ En na 6 maanden: ’Portugal is ook wel leuk.’
Als mensen uit hun comfortzone worden gehaald, gebeurt er wat. Ik zeg ook in mijn boekje 'hoe hoger de mensen komen, hoe braver ze worden'. Ze sluiten zich in. Durven niet meer hun hart te volgen en realiseren zich: ‘Het is eigenlijk niks meer. Ik ben door mijn verhaal heen, door mijn stof heen, door mijn baan heen.’
Eigenlijk een simpel verhaal
Ik heb het zelf gemerkt toen ik Internationale Zaken deed. Prachtige baan, ik zat er zes jaar en was mezelf aan het herhalen. Ik wist dat Swalef (voorzitter van de Raad van Bestuur) op mij gesteld was en mij daar wilde houden.Ik heb het voorbereid. Zei: 'Gijs, ik ga m’n laatste jaren in. Ik kom met een voorstel voor een volgende plek. Ik heb geen zin om een baan te doen waarin ik me niet meer happy voel.'
Dat is ook eigenlijk de rode draad in mijn coachen. Mijn verhaal gaat altijd over: als je niet weet wat je wilt, dan verdwaal je, dan blijf je ook zitten waar je zit. De informatie over waar je naar toe wilt, zit allemaal in je fantasiewereld, in je verbeelding. Dus neem die wereld serieus.
Eigenlijk heb ik een simpel verhaal en dat heb ik in zeven smaken. Daarom ben ik ook echt een loopbaancoach. OK, soms een beetje een levenscoach. Het gaat eigenlijk over ‘hoe besteed je je leven'. De fase tussen 60 en 85 is ook loopbaan voor mij. Dan moet je ook nadenken over: wat is de zin van mijn leven en met welk doel ben ik hier bezig?
Ik noem het altijd maar 'loopbaan' omdat het gewoon een praktisch woord is. Het komt ook terug in businessplanning. Dat zijn twee toepassingen waar ik nu toch al een jaar of dertien mee bezig ben. Drie jaar Management Development en tien jaar in mijn eigen praktijk.
Ook bij businessplanning
In businessplanning staan we stil bij: Waar willen we met elkaar naar toe en wat wil ik? Daarin gaat het om het losmaken van de ambitie-droom. Die zet de topgroep op papier via een klassieke formule: beschrijf de toekomst van de company en jouw rol erin over drie jaar. En met die verhalen zet je een conferentie op. Dat geeft een wonderbaarlijk mooie sfeer in zo’n workshop.Mensen hebben altijd een beetje het gevoel: ik kom met mijn ziel, met mijn verlangen tevoorschijn. Dat willen ze niet altijd. Daarom zijn interviews van te voren heel belangrijk. En dan geef ik ze een duwtje in een bepaalde richting.
Vormkracht
In coachen is de laatste fase de actiefste. Daarin ben ik heel zakelijk. Dat heeft misschien met de oorspronkelijke studie te maken. Ik ben pas klaar als mijn kandidaat een nieuwe baan krijgt. Niet eerder. Dan stuur ik ook pas de rekening. Dat kan soms lang duren. Maar, het moet handen en voeten krijgen.
Collega’s zeggen dat ik veel vormkracht heb. De ideeënwereld is er, maar hoe krijg je die nou in de vorm?
Dus als ik terugkijk, ben ik heel blij met de combinatie van die twee dingen. Ik ben ook heel blij met mijn zakenmannenervaring. Daardoor kan ik dingen bewerkstelligen die een psycholoog niet snel kan. Ik ben altijd dicht bij mijn eigen vakgebied gebleven. Niet te veel de spirituele kant uit. Een mooi gevoel is mooi, maar het gaat ook om het succes van de organisatie.
Appreciative Psychology
Mijn Gereformeerde afkomst heeft gemaakt dat ik vaak nadenk over: waartoe zijn we hier op aarde? Want het leven gaat ergens over. Ik heb altijd een probleem gehad met religie, maar uiteindelijk heb ik het wel een plek kunnen geven. In de zin van mythologische oude verhalen. Waarin het erom gaat om je menselijk leven zo goed mogelijk te leven. Dat heb ik meegekregen van thuis. Ik ben streng opgevoed. Dat heeft me nooit dwars gezeten. Ik ben een beetje een zondagskind. Een leven lang een gevoel van vrijheid gehad.Zelf bepalen wat ik wil. Ik heb me altijd redelijk stevig en sterk gevoeld. Daardoor heb ik veel belangstelling voor de geluks of de positieve psychologie (Appreciative Psychology). De keerzijde is dat ik niet zo vreselijk goed ben in het omgaan met de verdrietkant van het leven.
Centraal Beheer tijd
Er zijn niet zoveel, heel ingrijpende gebeurtenissen in mijn leven geweest. Mijn hele periode bij Centraal Beheer in de jaren tachtig, vooral in het begin, heeft mijn belangstelling voor wat de mens beweegt, enorm aangewakkerd. Het groepje waar Dick in zat, Bert van Bolderik, Eek de Vries en Kees Slager, Bert Terpstra.Dick heeft daar een hele aparte rol in gespeeld. Hij kwam terug uit Schotland (Findhorn) en zei: 'Laten we nou eens een keer een planning maken, waarbij iedereen zijn visie op de toekomst opschrijft'. Dat is uiteindelijk het model waarmee ik nog steeds werk. In al zijn eenvoud mensen ondervragen over hun dromen en hun verbeelding. Waar ze naar toe willen.
Kees Swarttouw
Kees Swarttouw was heel inspirerend voor mij. Mijn jaren binnen de schadedivisie waren heel rijk. Ik liep als een zendeling rond op verjaardagen over die mooie nieuwe wereld. Er gebeurde heel veel. In de jaren tachtig bij Centraal Beheer. We waren heel trots op het bedrijf. Unieke acties. Kees Swarttouw is voor mij een mentor geweest. Ook het groepje wat ik hierboven heb genoemd. Het was meer een groepje dan een persoon. Swarttouw kwam van buiten af en was het symbool voor metafysisch denken. De paradigma shift. Je meetrekken in jezelf naar die stukken waar je niet gauw komt.Polissen verkopen
Ik kreeg toch een beetje het lid op mijn neus. Ga nou eens aan het werk, zeiden ze, polissen verkopen. Toen ben ik bij de pensioendivisie werkte ben ik daarom een tijdje heel braaf geweest. Geen rare dingen doen. Ik had immers studerende kinderen.Overstap naar Centraal Beheer
Ik ben overigens heel bewust van Mees overgestapt naar Centraal Beheer, omdat ik daar wilde werken. Ik was adjunct-directeur bij Mees, daar heb ik uiteindelijk twaalf jaar gewerkt. Ik had bedacht dat ik naar Centraal Beheer wilde. Ben daar eens gaan praten. Ik stelde: 'Ik wil hier directeur worden, kan dat?' Dat kon dus niet. Ik kon wel in dienst komen, maar dan in een staffunctie. Nou, zei ik dan wacht ik nog even tot jullie zo ver zijn.Na een maand of zes kreeg ik een telefoontje of ik wilde komen praten. Ik kon kiezen tussen de schade- en de levendivisie. Ik heb toen voor van Beelen (schadedivisie) gekozen, dat vond ik een leuke man. Later, na een periode bij pensioenen, toen ik me zachtjes begon te vervelen, zei ik tegen Kees Swarttouw: ’Ik zit hier, ik vind het niet leuk meer. Wat kan ik doen?’ Ik was inmiddels tegen de vijftig. Uiteindelijk heb ik gevraagd of ik niet directeur Internationale Zaken mocht worden. Dat kon als ik eerst een opvolger zou zoeken.
Creativiteit
Mijn leven gaat over creatie. Het is ontzettend belangrijk voor mensen, maar voor de mens Ane in het bijzonder, dat ik creatief blijf, dat ik mezelf blijf ontwikkelen.Ik ga nog zeker vijftien jaar door. Dit wat ik nu doe ga ik nog vijf jaar doen. Dan zal ik misschien wel meer naar de poëziekant van het leven toegaan. Ik heb nu een boekje geschreven. En dan moet ik maar zien of ik een gedichtenbundeltje maak. Ik schrijf af en toe wel eens een gedicht, maar dat komt straks. Ik vind uitgever worden ook wel leuk. Maar ik ga nog zeker vijf jaar door met het verkopen van verbeelding.
Wat ik een goede verkoper vind? Hij moet nieuwsgierig zijn, moet van mensen houden, kunnen zwijgen. Hij moet goed kijken en in zijn eigen product geloven.
Dit boek is niet te koop via de normale kanalen. Wilt u een exemplaar, mailt u dan naar anesijsma@planet.nl. Hij stuurt u dan graag gratis een exemplaar.Als tegenprestatie wordt een vrijwillige bijdrage voor Stichting De Regenboogboom bijzonder op prijs gesteld. Vrijwilligers van de Regenboogboom (waaronder echtgenote Tanja) bezoeken kinderen die te maken hebben met ziekte, trauma of handicap in het ziekenhuis, thuis of op school.
In gesprek met:
Ane Sijsma (1941)
Dit boek is niet te koop via de normale kanalen. Wilt u een exemplaar, mailt u dan naar anesijsma@planet.nl. Hij stuurt u dan graag gratis een exemplaar.
Als tegenprestatie wordt een vrijwillige bijdrage voor Stichting De Regenboogboom bijzonder op prijs gesteld.
Contact:
E-mail: Uw reactie
Adres:
Weerdslag 70
7206 BT Zutphen
Telefoon:
0575 - 572 154